Nerwica - przyczyny, objawy i leczenie zaburzeń lękowych

Opublikowano 13.07.2022

Nerwica   przyczyny  objawy i leczenie zaburzeń lękowych

Zaburzenia nerwicowe (lękowe) to grupa zaburzeń zdrowia psychicznego, charakteryzująca się obecnością silnego lęku. Pacjent odczuwa irracjonalny niepokój w sytuacji gdy nic mu nie grozi.

Spis treści

Czym jest nerwica? Jakie są jej objawy i przyczyny?

Zaburzenia lękowe (wcześniej nazywane nerwicowymi) to tak naprawdę niejednorodna grupa zaburzeń natury psychiatrycznej, których cechą charakterystyczną jest silne uczucie lęku.

Lęk w odróżnieniu od strachu nie jest przejawem instynktu samozachowawczego, a irracjonalnym, silnym poczuciem zagrożenia w sytuacji gdy niebezpieczeństwo nie istnieje lub jest bardzo znikome.

Nie każde uczucie lęku jest od razu przejawem choroby, doświadczenie to uznajemy za patologię, jeśli ma charakter powtarzalny i utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Z jakiego powodu dochodzi do rozwoju zaburzeń lękowych?

Nie jest do końca wyjaśnione jakie są konkretne przyczyny rozwoju zaburzeń lękowych. Wieloletnie obserwacje potwierdziły, że nerwica może mieć podłoże genetyczne, wynikać ze zmian strukturalnych w mózgu lub być konsekwencją zaburzeń biochemicznych szlaków odpowiedzialnych za produkcję neuroprzekaźników.

Nerwica może być również skutkiem silnego stresu (np. śmierć bliskiej osoby, molestowanie), chorób ogólnoustrojowych, używania substancji psychoaktywnych lub niektórych leków.

Za osobowościowe czynniki ryzyka rozwoju zaburzeń lękowych uważamy nadmierny perfekcjonizm, niskie poczucie własnej wartości czy potrzebę stałej kontroli sytuacji. Błędy wychowawcze i niesprzyjające warunki życia mogą predysponować do rozwoju zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży.

Nerwica - jak często ją diagnozujemy?

Ocenia się, że nerwica diagnozowana jest u 15-20% społeczeństwa, przy czym częściej obserwujemy ją wśród kobiet. Szczyt zachorowalności występuje między 24 a 44 rokiem życia.

Zaburzeniom lękowym często współtowarzyszą inne zaburzenia psychiatryczne - przede wszystkim depresja , a także uzależnienia od substancji psychoaktywnych czy zaburzenia osobowości.

Nerwica - czy zawsze objawia się tak samo?

Jak już wspomniano, zaburzenia lękowe to niejednorodna grupa dolegliwości, które u każdego pacjenta przybierają indywidualny charakter. Pacjenci odczuwają napięcie i niepokój, jednak źródło lęku, częstotliwość i siła, z jaką uderza nerwica jest osobniczo zmienna. Niekiedy choroba jest tak intensywna, że znacznie obniża jakość życia i zdolność do pełnienia ról społecznych.

Objawy nerwicy

Nerwica może objawiać się w postaci zaburzeń przeżywania (dysfunkcji natury psychicznej), zaburzeń zachowania lub psychosomatycznych (dysfunkcji pracy organizmu).

Wśród objawów psychicznych wyróżnić możemy: silne poczucie zagrożenia, niepokój, dyskomfort, uczucie napięcia, nadmierną czujność i oczekiwanie najgorszego oraz stałą gotowość do walki. Nerwica powoduje również problemy ze snem, zmniejsza libido, sprzyja deficytom poznawczym (utrudnia koncentrację, uwagę i zapamiętywanie).

Nerwica z zasady nie przebiega z objawami psychotycznymi np. omami (zaburzeniami postrzegania) czy urojeniami (zaburzeniami treści myślenia). Pacjenci zachowują prawidłową ocenę rzeczywistości, mają wgląd we własne przeżycia i rozumieją nieracjonalność swoich uczuć.

Pacjenci zaniepokojeni nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organizmu często zgłaszają się do internisty. Do objawów somatycznych, które mogą wynikać z zaburzeń lękowych należą m.in.: ogólne zdenerwowanie i roztrzęsienie, drżenie rąk, wzrost napięcia mięśni i wynikające z tego bóle pleców, kołatania serca, przyspieszenie akcji serca, bóle w klatce piersiowej, duszność lub hiperwentylacja, bóle i zawroty głowy , biegunka, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia erekcji, nagłe niedowidzenie lub niedosłyszenie.

Fobia

Jedną z najbardziej rozpowszechnionych w świadomości społecznej postaci zaburzeń lękowych jest fobia. Pacjent odczuwa nawracający lęk w związku z określonymi, zwykle zupełnie niegroźnymi sytuacjami, zjawiskami lub przedmiotami.

Obiektem fobii może być np. przebywanie w małych pomieszczeniach (klaustrofobia) czy w miejscach publicznych (agorafobia), trwająca burza (brontofobia), kontakt z pająkami (arachnofobia) czy ostrymi, spiczastymi rzeczami (aichmofobia). Już sama myśl czy wspomnienie dotyczące obiektu fobii potrafi wywołać uczucie napięcia.

Osoba zmagająca się z fobią doskonale zdaje sobie sprawę, że jest to bezzasadne, nie potrafi uwolnić się jednak od ciągłego poczucia zagrożenia. Świadomie unika sytuacji, które wywołują u niej napięcie.

Oprócz lęku kontakt z obiektem fobii może wywołać również zimne poty, kołatania serca i stan przedomdleniowy.

Napad paniki

Lęk napadowy (paniczny) rozpoczyna się nagle, trwa zazwyczaj kilkanaście minut, by później samoistnie, stopniowo ulec wyciszeniu. Jego obecność nie ogranicza się tak jak w fobii do konkretnej sytuacji, pojawia się on w losowych okolicznościach, w których nie stwierdza się obiektywnego zagrożenia.

Szacuje się, że nawet 10% społeczeństwa choć raz przeżyło napad paniki. Często jest to trudne doświadczenie, które przebiega z bólem w klatce piersiowej, dusznością, hiperwentylacją, dreszczami, naprzemiennym uczuciem zimna i gorąca.

Do rozpoznania lęku panicznego konieczne jest wystąpienie w ciągu miesiąca kilku ciężkich napadów przebiegających z objawami autonomicznymi (np. drżenie, kołatania serca, pocenie się, suchość w ustach). Pomiędzy napadami pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości.

Nerwica uogólniona

Lęk uogólniony to jedna z form lęku wolnopłynącego - ma uporczywy, przewlekły charakter (ciągnie się tygodniami lub miesiącami), nie wynika z żadnej konkretnej przyczyny i jest zbyt silny, by móc go zaklasyfikować jako zwykłe zamartwianie się.

Zaburzenia lękowe uogólnione przebiegają zazwyczaj jako codzienne uczucie napięcia, rozdrażnienia, poczucie bezradności. Pacjenci często wyrażają obawy dotyczące stanu swojego zdrowia i zdrowia bliskich. Są pod wpływem chronicznego stresu.

Często towarzyszą im również zaburzenia koncentracji i uwagi, napięciowe bóle głowy i zawroty głowy, drżenia, kołatania serca, nadmierna potliwość, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, nudności) czy wzmożone napięcie mięśniowe.

Nerwica natręctw

Kolejną formą zaburzeń nerwicowych jest nerwica natręctw (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, OCD).

Lęk i uczucie wewnętrznego napięcia manifestuje się tu w postaci obsesji - pacjenta nawiedzają nawracające, stereotypowe myśli, często obsceniczne lub wulgarne, które wywołują u niego dyskomfort. Obsesje często dotyczą tematu brudu i zarazków, pacjent boi się zakażenia i wynikającej z tego choroby. Przybierają również postać natrętnych wątpliwości - pacjent nie jest pewny czy wykonał jakąś czynność.

Do obsesji może dołączyć komponenta ruchowa - kompulsje. Jest to odpowiedź na stres, który stale towarzyszy pacjentowi. Pacjent odczuwa przymus wykonywania pewnych czynności np. uporczywe mycie rąk czy liczenie przedmiotów. Wymyśla rytuały np. pięciokrotne pukanie do drzwi. Takie zachowania mają uciszyć natrętne myśli, a próba przeciwstawienia się im jest zazwyczaj nieskuteczna, nasila tylko uczucie napięcia.

Rzadziej występujące typy nerwicy

W odpowiedzi na silny stres u pacjenta może rozwinąć się nerwica pod postacią zaburzeń dysocjacyjnych. Chory traci nagle zdolność do myślenia, poruszania się lub czucia zmysłowego. Może mieć drgawki (jednak bez utraty świadomości) lub amnezję. Może nawet odciąć się od świata realnego (osłupienie) lub stracić kontrolę nad własną tożsamością z przeświadczeniem, że przemawiają przez niego siły zewnętrzne (trans lub opętanie).

Trudne do rozpoznania są zaburzenia lękowe pod postacią somatyczną. Chory niejednokrotnie zgłasza obecność różnych, często niepasujących do siebie objawów, dotyczących zwłaszcza przewodu pokarmowego (nudności, biegunka), serca (ból w klatce piersiowej, kołatania serca) czy układu moczowego (częste oddawanie moczu, ból podczas sikania). Nie ma to jednak odzwierciedlenia w badaniach diagnostycznych.

Neurastenia to nerwica, w przebiegu której pacjent zgłasza ciągłe zmęczenie nawet po minimalnym wysiłku umysłowym czy fizycznym. Towarzyszą temu bóle głowy i mięśni, drażliwość, zaburzenia snu.

W zespole depersonalizacji-derealizacji pacjent odcina się od własnych myśli i przeżyć i/lub ocenia elementy otoczenia jako “oderwane od rzeczywistości”.

Leczenie zaburzeń lękowych

By prawidłowo zdiagnozować zaburzenia lękowe, należy zebrać obszerny wywiad lekarski dotyczący stanu psychicznego oraz objawów somatycznych pacjenta. Konieczne jest wykluczenie chorób ogólnoustrojowych, które mogą być przyczyną prezentowanych dolegliwości.

Jeśli zaburzenia nerwicowe powstały na podłożu innej choroby psychicznej lub somatycznej, należy skupić się przede wszystkim na leczeniu schorzenia podstawowego.

Farmakologiczne metody leczenia

Doraźnie, szczególnie w przypadku nerwicy przebiegającej pod postacią napadów paniki lub z dużą komponentą bezsenności, zastosować możemy leki z grupy benzodiazepin np. diazepam (Relanium), lorazepam (Lorafen).

Zwiększają one aktywność układu GABA-ergicznego i tym samym hamują pobudliwość komórek nerwowych. Przynosi to efekt uspokojenia, zmniejsza napięcie i wzmaga senność. Leki te należy jednak stosować krótkotrwale, gdyż są silnie uzależniające, prowadzą również do rozwoju tolerancji (substancja z czasem jest mniej skuteczna).

W przypadku lęku uogólnionego, fobii społecznej lub lęku napadowego należy rozważyć konieczność przewlekłej terapii za pomocą leków przeciwdepresyjnych z grupy antagonistów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) - sertralina (Asertin, Zoloftt), fluoksetyna (Bioxetin, Seronil) czy Citalopram (Citabax).

Leczenie powinno trwać minimum 6-12 miesięcy, efekty zauważalne są już po paru tygodniach. Do najważniejszych działań niepożądanych leków należą: nadmierna senność, wzrost masy ciała, zaburzenia funkcji seksualnych. Objawy te jednak wyciszają się wraz z czasem trwania leczenia.

Psychoterapia

Psychoterapia może być stosowana jako samodzielna metoda leczenia, może również stanowić funkcję wspomagającą do terapii farmakologicznej. Zazwyczaj wykorzystuje się poznawczo-behawioralny nurt psychoterapii, dzięki której pacjent uświadamia sobie, że jego dolegliwości mogą wynikać z wyuczonych reakcji na określone bodźce. Zrozumienie podstaw swojej choroby ułatwia pacjentowi wypracować pozytywne dla zdrowia schematy zachowań w sytuacjach stresu czy pozornego zagrożenia.

W leczeniu nerwicy wykorzystana może być również terapia wglądowa - jedna z form psychoterapii psychodynamicznej. Poprzez rozmowę z terapeutą pacjent ma zapoznać się tu z własnym, wewnętrznym światem, uświadomić sobie własne lęki, pragnienia czy impulsy, którymi kieruje się w życiu.

U chorych cierpiących na fobie pozytywne efekty można osiągnąć poprzez wielokrotną ekspozycję na bodziec stresujący lub coraz dłuższe narażenie pacjenta na przebywanie w stresującym go środowisku.

Inni czytali również

Daylette – informacje o leku, dawkowanie oraz przeciwwskazania
Daylette – informacje o leku, dawkowanie oraz przeciwwskazania

Daylette to doustny, dwuskładnikowy lek antykoncepcyjny. Substancjami czynnymi zawartymi w w preparacie są etynyloestradiol oraz drospirenon. 

Charakterystyka produktów leczniczych
05.11.2021
Linefor – informacje o leku, dawkowanie oraz przeciwwskazania
Linefor – informacje o leku, dawkowanie oraz przeciwwskazania

Linefor to doustny lek stosowany w leczeniu padaczki oraz uogólnionych zaburzeń lękowych. Substancją czynną produktu jest pregabalina.

Charakterystyka produktów leczniczych
09.02.2022
Wpływ alkoholu na potencję - Alkohol a erekcja
Wpływ alkoholu na potencję - Alkohol a erekcja

Alkohol jest używką, po którą często sięgają mężczyźni, by dodać sobie odwagi przy nawiązywaniu nowych znajomości i podejmowaniu kontaktów seksualnych. Niestety nadmiar spożytych wysokoprocentowych trunków może mieć odwrotny efekt - alkohol obniża libido i jest źródłem problemów z erekcją .

Artykuł
28.12.2022
E-recepta za 29.99 ZŁ
Tylko w najnowszej aplikacji!