Jak działają inhibitory SGLT2 w leczeniu cukrzycy i niewydolności serca?

Opublikowano 27.03.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Jak działają inhibitory SGLT2 w leczeniu cukrzycy i niewydolności serca?

Inhibitory SGLT2 to jedne z najnowszych, inteligentnych leków na cukrzycę typu 2, a ostatnio również na niewydolność serca. Obniżają glikemię, regulują ciśnienie oraz sprzyjają redukcji masy ciała

Spis treści

Czym są inhibitory SGLT2?

Inhibitory SGLT2, inaczej flozyny, to jedne z najnowszych leków przeciwcukrzycowych, które pojawiły się na rynku farmaceutycznym w 2011 roku. Stosowane są u pacjentów cierpiących na cukrzycę typu 2, zwłaszcza z współtowarzyszącym zaburzeniem funkcji nerek, otyłością lub dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Flozyny obniżają poziom glikemii we krwi dzięki wzmożeniu wydalania glukozy z moczem.

Od 2021 roku, ze względu na swoje właściwości kardioprotekcyjne, inhibitory SGLT2 zaczęły funkcjonować również jako podstawa leczenia niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową. Udowodniono, że leki te obniżają ryzyko zgonu z powodów sercowo-naczyniowych oraz ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca.

Aktualnie na polskim rynku farmaceutycznym mamy dostęp do inhibitorów SGLT2 zawierających empagliflozynę (Jardiance), dapagliflozynę (Forxiga) oraz kanagliflozynę (Invokana).

Flozyny wykazują się szybkim początkiem działania, dużą skutecznością oraz dobrym profilem bezpieczeństwa. Cechuje je również wygoda stosowania - leki mają postać tabletek doustnych, które przyjmuje się raz dziennie. Wszystko to sprawia, że inhibitory SGLT2 zaczynają być coraz bardziej popularne w świadomości lekarzy i pacjentów.

Inhibitory SGLT2 - mechanizm działania

Flozyny to leki, które w selektywny sposób hamują działanie kotransportera sodowo-glukozowego typu 2 (SGLT2). Białko to znajduje się prawie wyłącznie w obrębie kanalików bliższych komórek nerkowych (nefronów) i odpowiada za resorpcję (odzyskiwanie) glukozy i sodu z moczu pierwotnego.

Dzięki tym mechanizmom możliwe jest utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, a w moczu zdrowego człowieka nie obserwuje się już cukru.

Zablokowanie transportera SGLT2 powoduje, że glukoza, która przedostała się z krwi do moczu pierwotnego nie ma już możliwości powrotu. Pacjent zaczyna wydalać mocz zawierający glukozę (glikozuria), tym samym zmniejsza się stężenie glukozy w jego krwi.

Ponadto razem z glukozą pacjent zaczyna wydalać większe ilości sodu, a tym samym wody - zwiększa się ilość produkowanego moczu, co ma pozytywny wpływ na wartości ciśnienia tętniczego.

Korzyści ze stosowania inhibitorów SGLT2

Podstawową funkcją inhibitorów SGLT2 jest ich działanie hipoglikemizujące. Pacjent w trakcie doby wydala z moczem około 60-80 g glukozy, co zmniejsza poziom glikemii na czczo i glikemii poposiłkowej.

Podczas terapii obniżeniu ulega również stężenie hemoglobiny glikowanej - wskaźnik średniego stężenia glukozy w ciągu ostatnich 3 miesięcy, który umożliwia ocenę kontroli cukrzycy. Spadek szacuje się na około 0,32-1,17%.

Dodatkowo leki te poprawiają wrażliwość tkanek na wydzielaną przez trzustkę insulinę - zmniejszają insulinooporność.

1 g glukozy to 4 kcal. Wydalanie glukozy z moczem to równocześnie pozbywanie się części zapasów energetycznych organizmu. Podczas terapii za pomocą inhibitorów SGLT2 pacjent dziennie będzie tracił około 200-300 kcal, co przekłada się na redukcję masy ciała o około 2,5-3 kg, zmniejszenie tempa produkcji tkanki tłuszczowej oraz poprawę profilu lipidowego pacjenta.

Inhibitory SGLT2 obniżają też wartości ciśnienia tętniczego - ciśnienie skurczowe spada o około 3-5 mmHg, a rozkurczowe o 1-2 mmHg. Redukuje to obciążenia wywierane na mięsień sercowy, przez co do wykonania skurczu potrzeba mniejszej energii.

Dodatkowo krew z mniejszą siłą napiera na delikatne naczynia krwionośne, co redukuje ryzyko ich uszkodzenia i jednocześnie tworzenia się blaszek miażdżycowych.

Inhibitory SGLT2 wywierają również ochronny wpływ na nerki, niezależnie od stopnia ich uszkodzenia. Może mieć to związek z nasileniem wydalania kwasu moczowego oraz hamowaniem procesów zapalnych toczących się w organizmie.

Inhibitory SGLT2 - główni przedstawiciele

Pierwszą substancję z grupy inhibitorów SGLT2 - floryzynę wyizolowano z kory jabłoni w 1835 r. Miała ona jednak nieselektywny charakter, hamując także SGLT1, wywoływała objawy złego wchłaniania glukozy - biegunki, odwodnienie i ostatecznie niedożywienie.

W 2012 r. na rynek Unii Europejskiej wypuszczono pierwszy selektywny inhibitor SGLT2 - dapagliflozynę. Dostępna jest ona pod nazwą Forxiga w dawce 5 mg i 10 mg. Koszt miesięcznej terapii oscyluje tu w granicach 130-180 zł.

Kanagliflozyna zarejestrowana została w Europie i USA w 2013 r. W aptekach przybiera ona nazwę Inwokana, dostępna jest w dawkach 100 mg oraz 300 mg. Opakowanie zawierające 30 tabletek kosztuje około 180-220 zł.

Ipragliflozyna to inhibitor dostępny wyłącznie w Japonii i w Rosji.

Ostatnia na europejskim rynku farmaceutycznym (w 2014 r.) pojawiła się empagliflozyna, zawarta w leku Jardiance. Preparat dostępny jest w dawce 10 mg, a koszt miesięcznej terapii to 170-220 zł.

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Inhibitory SGLT2 - nowoczesne leczenie cukrzycy i niewydolności serca

Inhibitory SGLT2 - zastosowanie w leczeniu cukrzycy

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) z 2021r, inhibitory SGLT2 w połączeniu z metforminą zaliczane są do leczenia pierwszego rzutu cukrzycy typu 2 u pacjentów z dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym, niedokrwienną chorobą serca, niewydolnością skurczową serca lub przewlekłą chorobą nerek.

U pacjentów bez tych obciążeń inhibitory SGLT2 można dołączyć, jeśli monoterapia za pomocą metforminy nie jest wystarczająca do optymalnej kontroli cukrzycy. Inhibitory SGLT2 można zastosować również w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi (w tym z insuliną) lub w monoterapii, jeśli inne preparaty są przeciwwskazane lub źle tolerowane.

Cukrzyca jest chorobą postępującą. Terapia za pomocą flozyn opóźnia moment, w którym konieczne jest rozpoczęcie insulinoterapii. Jeśli jednak pacjent stosuje już insulinę, inhibitory SGLT2 pozwalają na zredukowanie dziennego zapotrzebowania na lek.

Inhibitory SGLT2 potrafią obniżać poziom cukru we krwi niezależnie od ilości wydzielanej insuliny czy insulinowrażliwości. Z tego względu leki te można włączyć na każdym etapie choroby, nawet gdy trzustka produkuje już znikome ilości hormonu.

Inhibitory SGLT2 nie mają wpływu na proces wydzielania insuliny, dzięki temu podczas terapii obserwuje się znikome ryzyko wystąpienia hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu glukozy we krwi).

Leczenie za pomocą inhibitorów SGLT2 nie należy do najtańszych, jednak dla pacjentów, którzy spełnią określone kryteria przewidziana jest ich refundacja.

Leki z 30% odpłatnością przeznaczone są dla osób cierpiących na cukrzycę typu 2, przed włączeniem insuliny, leczonych co najmniej dwoma doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi od co najmniej pół roku, z hemoglobiną glikowaną >8% oraz bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym w postaci: potwierdzonej choroby sercowo-naczyniowej lub uszkodzenia innych narządów objawiających się jako białkomocz, przerost lewej komory serca czy retinopatia lub obecności 3 lub więcej głównych czynników ryzyka (wiek >55 lat dla mężczyzn lub >60 lat dla kobiet, dyslipidemia, nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, otyłość).

Inhibitory SGLT2 - zastosowanie w leczeniu niewydolności serca

Cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia i otyłość to główne, modyfikowalne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, przede wszystkim niewydolności serca. Inhibitory SGLT2 mają potencjał regulowania wszystkich tych nieprawidłowości, innymi słowy wykazują działanie kardioprotekcyjne.

W 2015 r. przedstawiono wyniki badania EMPA-REG OUTCOME, według których empagliflozyna ma zdolność do redukcji liczby hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych o 35%, liczby zgonów z tej przyczyny o 38% oraz liczby zgonów z dowolnej przyczyny o 32% u pacjentów z rozpoznaną cukrzycą typu 2.

W niedawno opublikowanych badaniach DAPA-HF oraz EMPEROR-REDUCED udowodniono, że inhibitory SGLT2 są w stanie zredukować to ryzyko również u pacjentów z niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory, którzy nie mają rozpoznanej cukrzycy typu 2.

W świetle tych rewelacji Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) w 2021 r. zmodyfikowało standardy leczenia niewydolności serca ze zredukowaną frakcją wyrzutową. Od teraz inhibitory SGLT2 stały się lekami pierwszego rzutu, dedykowanymi dla wszystkich pacjentów.

Równocześnie terapia powinna obejmować leki z grupy B Blokerów, Antagonistów receptora mineralokortykosteroidowego (MRA) oraz inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEI) lub entresto (ARNI).

Od 01 maja 2022 r. poszerzone zostały wskazania refundacyjne inhibitorów SGLT2. Refundacja obejmuje teraz również pacjentów chorujących na przewlekłą niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory serca (LVEF

Inhibitory SGLT2 - przeciwwskazania oraz działania niepożądane

Przeciwwskazania do rozpoczęcia terapii za pomocą inhibitorów SGLT2

Inhibitory SGLT2 przeciwwskazane są u pacjentów cierpiących na cukrzycę typu 1 - cukrzycę o podłożu autoimmunologicznym, diagnozowaną w młodszym wieku, leczoną wyłącznie za pomocą insulinoterapii.

Inhibitory SGLT2 mogą negatywnie wpływać na rozwój płodu i pourodzeniowy rozwój dziecka, z tego względu leki przeciwwskazane są u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią.

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów cierpiących na zaburzenia funkcji nerek, szczegółowe zalecenia zależne są od użytej w produkcie substancji czynnej.

Nie zaleca się rozpoczynać terapii lekiem Forxiga u chorych z eGFR Invokana (do 100 mg na dobę) zalecane jest przy eGFR Jardiance przeciwwskazane jest przy eGFR.

Możliwe działania niepożądane podczas terapii za pomocą inhibitorów SGLT2

Inhibitory SGLT2 cechują się stosunkowo dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak ich stosowanie nie jest pozbawione ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej pacjenci zgłaszają epizody hipoglikemii (spadku poziomu glukozy we krwi poniżej 70 mg), objawiające się zaburzeniami koncentracji, równowagi, świadomości, drżeniem rąk, wzmożoną potliwością czy wilczym głodem.

Takie zdarzenia obserwuje się jednak w zdecydowanej większości u pacjentów przyjmujących równocześnie inne leki przeciwcukrzycowe, przede wszystkim insulinę czy pochodne sulfonylomocznika.

Glukoza jest pożywką dla rozwoju drobnoustrojów. Z tego względu cukromocz wywoływany przez Inhibitory SGLT2 predysponuje do częstszych infekcji grzybiczych narządów płciowych oraz dróg moczowych. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u kobiet.

Wzmożona produkcja moczu może predysponować również do odwodnienia i tym samym zawrotów głowy, omdleń, spadków ciśnienia czy zaparć. Na takie powikłanie narażeni są szczególnie pacjenci starsi oraz w okresie nasilonej utraty płynów (np. infekcja przebiegająca z gorączką, wymiotami lub biegunką).

W okresie przyjmowania leku należy pamiętać o regularnym nawadnianiu organizmu.

Sporadycznie podczas terapii dochodzi również do rozwoju normoglikemicznej cukrzycowej kwasicy ketonowej. Spowodowana jest ona niskim poziomem insuliny i może być stanem zagrożenia życia.

W razie pojawienia się objawów tj. nagły spadek masy ciała, wymioty, silny ból brzucha, silne pragnienie, znaczne osłabienie i senność, szybki i głęboki oddech należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.

Inni czytali również

Primacor E recepta  recepta online z konsultacją | cena  dawkowanie  przeciwwskazania
Primacor E-recepta- recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Primacor to preparat stosowany w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u osób dorosłych. Zawiera substancję należącą do grupy leków nazywanych antagonistami wapnia (pochodne dihydropirydyny) - lerkanidypinę.

Charakterystyka produktów leczniczych
20.03.2024
Czy lekarz jest w stanie sprawdzić wykupienie recepty?
Czy lekarz jest w stanie sprawdzić wykupienie recepty?

Dzięki systemowi e-zdrowia, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej posiada pewne informacje na temat pacjenta. Gdy pacjent wybiera swojego lekarza rodzinnego, wgląd do tych informacji umożliwia mu lepszą ocenę zdrowia. W tym artykule omówimy, jaki dostęp do twojej dokumentacji medycznej ma lekarz rodzinny.

Artykuł
11.02.2024
Glucophage 500 mg - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Glucophage 500 mg - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która dotyka miliony ludzi na całym świecie. W tej chorobie organizm nie jest w stanie skutecznie kontrolować poziomu glukozy we krwi, co prowadzi do poważnych powikłań zdrowotnych. Wśród wielu dostępnych leków przeciwcukrzycowych jednym z najbardziej popularnych w terapii cukrzycy typu 2 jest Glucophage, zawierający substancję czynną o nazwie chlorowodorek metforminy.

Charakterystyka produktów leczniczych
20.03.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!