Nieleczone choroby tarczycy - jakie mogą nieść skutki dla zdrowia?

Opublikowano 27.03.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Nieleczone choroby tarczycy   jakie mogą nieść skutki dla zdrowia?

Choroby tarczycy są dość częste, szczególnie wśród kobiet. Prawidłowa czynność tego gruczołu jest kluczowa dla wielu narządów w organizmie, ponieważ hormony tarczycy biorą udział w przemianach metabolicznych. Z tego samego powodu objawy zaburzeń tarczycy mogą dotyczyć wielu układów.

W sytuacji wystąpienia chorób tarczycy ważne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki i wczesne postawienie rozpoznania. W ten sposób możemy uniknąć nadmiernego nasilenia dolegliwości, a także rozwinięcia powikłań, do których należą m.in. choroby układu sercowo-naczyniowego.

Spis treści

Jakie funkcje w organizmie pełni tarczyca?

Tarczyca to gruczoł kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Znajduje się w obrębie szyi, w jej przedniej części, przed tchawicą. Warto zaznaczyć, że tarczyca jest dobrze zaopatrzona w naczynia krwionośne i otoczona przez torebkę z tkanki łącznej. Gruczoł ten składa się z dwóch płatów, połączonych ze sobą częścią środkową, czyli cieśnią.

Głównym zadaniem tarczycy jest produkcja i uwalnianie do krwiobiegu hormonów: trójjodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) oraz kalcytoniny. Wydzielanie tych związków kontrolowane jest poprzez sprzężenie zwrotne, w którym udział bierze m.in. przysadka mózgowa i uwalniany przez nią hormon tyreotropowy (TSH), pobudzający tarczycę do produkcji T3 i T4.

Hormony tarczycy są niezbędne przede wszystkim do procesów metabolicznych organizmu, jednak wpływają również na gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Dzięki pracy tarczycy możliwe jest prawidłowe działanie innych struktur ludzkiego ciała, takich jak układ rozrodczy, sercowo-naczyniowy czy nerwowy.

Do funkcji hormonów tarczycy w organizmie należy m.in. dostosowywanie temperatury ciała (termoregulacja) i wytwarzanie ciepła (termogeneza). Odgrywają istotną rolę w przemianach energetycznych i co więcej, warunkują prawidłowy rozwój płodu.

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Kto jest najbardziej narażony na problemy z tarczycą?

Przyczyny niedoczynności tarczycy, czyli niedostatecznego uwalniania hormonów , obejmują przede wszystkim czynniki autoimmunologiczne, w tym najczęściej chorobę Hashimoto. Niedoczynność tarczycy może wystąpić w każdym wieku i niezależnie od płci pacjenta, jednak najbardziej narażone są kobiety w wieku powyżej 60 lat.

Pozostałe czynniki ryzyka niedoczynności tarczycy to m.in. współistnienie chorób autoimmunologicznych u pacjenta lub bliskich krewnych, leczenie w przeszłości radiojodem lub lekami przeciwtarczycowymi, radioterapia okolic głowy i szyi, usunięcie części tarczycy, ciąża i okres trwający 6 miesięcy od porodu.

Z kolei najczęstszą przyczyną uwalniania hormonów tarczycy w nadmiarze, czyli jej nadczynności, jest choroba Gravesa-Basedowa, należąca do schorzeń autoimmunologicznych. W przypadku tych zaburzeń najczęściej chorują kobiety w wieku 20–40 lat.

Ryzyko wystąpienia nadczynności tarczycy rośnie, jeśli choroba istnieje w bliskiej rodzinie. Czynnikiem ryzyka jest także ciąża, nadmierne spożycie jodu w pokarmach lub suplementach oraz inne schorzenia, takie jak cukrzyca typu 1, niedokrwistość Addisona-Biermera lub choroba Addisona.

Jakie są najczęstsze choroby tarczycy?

Choroby tarczycy najczęściej dzielimy w zależności od stopnia wydzielania hormonów przez gruczoł. Niedoczynność gruczołu oznacza niedobór hormonów tarczycy, natomiast nadczynność ich nadmiar.

Najczęstsze jednostki chorobowe dotyczące tarczycy obejmują:

  • niedoczynność tarczycy, której najczęstszą przyczyną jest choroba Hashimoto (nazywana również przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy). Może do niej prowadzić również niedoczynność przysadki mózgowej;

  • nadczynność tarczycy - choroba Gravesa-Basedowa, wole guzkowe toksyczne, guzki wydzielające autonomicznie hormony;

  • zapalenia tarczycy - dzielimy je na ostre, podostre i przewlekłe. Mogą być wywołane m.in. przez bakterie, napromienianie lub reakcje polekowe;

  • wole guzkowe nietoksyczne, czyli powiększenie tarczycy niezwiązane z zaburzeniami czynności tego narządu;

  • rak tarczycy.

Zobacz także: Choroba Hashimoto - przyczyny, objawy, leczenie

W jaki sposób mogą objawiać się nieleczone choroby tarczycy?

Na początkowym etapie zaburzeń czynności tarczycy objawy mogą się jeszcze nie pojawić lub być subtelnie wyrażone. Obraz kliniczny danego schorzenia zależy od ilości uwalnianych T3 i T4. Co więcej, jedna choroba może charakteryzować się zmiennymi okresami niedoczynności (hipotyreozy) i nadczynności (hipertyreozy).

Zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy mogą oddziaływać na wiele różnych procesów i struktur w ludzkim organizmie, ponieważ biorą udział w przemianach metabolicznych. W związku z tym chora tarczyca może dawać objawy pochodzące z różnych narządów.

Nieleczona niedoczynność tarczycy

Niedobór hormonów tarczycy jest najczęściej spotkanym zaburzeniem tego gruczołu - doświadcza go około 5% kobiet, a częstość występowania rośnie wraz z wiekiem. Dlatego warto znać podstawowe objawy niedoczynności tarczycy, aby rozpoznać ją na wczesnym etapie i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Objawy niedoczynności tarczycy mogą być słabo wyrażone, jeśli stężenie T3 i T4 we krwi jeszcze nie odzwierciedla ich niedoboru, jednak TSH jest podwyższone, co świadczy o potrzebie zwiększonej stymulacji gruczołu do wydzielania normalnej ilości hormonów. Taka sytuacja określana jest jako subkliniczna niedoczynność tarczycy i może ona objawiać się m.in. obniżeniem nastroju oraz zaburzeniami depresyjnymi.

Najczęstsze objawy jawnej niedoczynności tarczycy to:

  • objawy ogólne, takie jak przyrost masy ciała, osłabienie i pogorszenie tolerancji wysiłku, nadmierna senność, spowolnienie ruchów i mowy, szybsze marznięcie;

  • zimna, blada i sucha skóra, obrzęk twarzy (szczególnie powiek) i dłoni, nadmierne złuszczanie naskórka, mniejsze pocenie się, suche i łamliwe włosy, nasilone wypadanie włosów;

  • spowolnienie akcji serca, słabo wyczuwalne tętno, niskie ciśnienie tętnicze krwi;

  • chrypka, szorstki i matowy głos, płytki i spowolniony oddech, objawy przypominające katar;

  • zaburzenia przewodu pokarmowego, przewlekłe zaparcia, w zaawansowanych przypadkach wodobrzusze lub niedrożność jelit;

  • zatrzymywanie wody w organizmie i obrzęki obwodowe;

  • zaburzenia nerwów obwodowych (np. zespół cieśni nadgarstka), uczucie mrowienie lub drętwienia;

  • osłabienie siły mięśniowej, spowolnienie ruchowe, szybsze męczenie się, kurcze oraz bóle mięśniowe, obrzęk stawów (zwłaszcza kolan);

  • u kobiet zaburzenia miesiączkowania, krótsze cykle menstruacyjne, bardziej obfite krwawienia, zaburzenia płodności, zwiększone ryzyko poronienia;

  • u mężczyzn obniżone libido, zaburzenia erekcji;

  • zaburzenia pamięci, utrudniona koncentracja, zaburzenia nastroju, depresja, zaburzenia funkcji poznawczych, objawy psychotyczne.

Nieleczona niedoczynność tarczycy może doprowadzić w skrajnych przypadkach do śpiączki hipometabolicznej, która stanowi stan zagrożenia życia. W jej obrazie można zaobserwować znaczne obniżenie temperatury ciała, niebezpieczną bradykardię, niedociśnienie tętnicze, obrzęki, wstrząs oraz zaburzenia świadomości, głównie pod postacią śpiączki.

W przebiegu śpiączki hipometabolicznej możliwe są również objawy chorób współistniejących, które doprowadziły do tego poważnego powikłania - zakażenia ogólnoustrojowego, świeżego zawału serca, zapalenia płuc, krwawienia z przewodu pokarmowego.

Nieleczona nadczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy powoduje spadek podstawowej przemiany materii, natomiast nadczynność analogicznie zwiększa tempo przemian metabolicznych. Nadczynność tarczycy występuje w populacji nieco rzadziej i dotyczy około 1-2% osób dorosłych, najczęściej kobiet w wieku 20-40 lat.

Rozwój nadczynności tarczycy jest zazwyczaj powolny i trwa kilka miesięcy. Jednakże istnieją postacie ostre, spowodowane m.in. przyjmowaniem amiodaronu lub nadmiarem jodu w środkach kontrastowych.

Podobnie jak w przypadku niedoczynności tarczycy, nadmiar hormonów może wywołać objawy z wielu różnych narządów. Wśród nich wymieniamy:

  • spadek masy ciała bez zmian w apetycie, nadmierne osłabienie, gorsza tolerancja ciepła;

  • pobudzenie psychoruchowe, niepokój, rozdrażnienie, obniżona zdolność do koncentracji, bezsenność, drżenia kończyn, rzadko objawy psychotyczne;

  • wytrzeszcz gałek ocznych, podwójne widzenie, obrzęk powiek, ból gałek ocznych, zaczerwienienie spojówek;

  • skóra ciepła i nadmiernie gładka o zwiększonej potliwości, cienkie i łamliwe włosy i paznokcie, nadmierne wypadanie włosów;

  • osłabienie siły mięśniowej, zmniejszenie masy mięśni, miopatia;

  • powiększenie obwodu szyi i uczucie ucisku w tej okolicy, duszność wynikająca z napierania powiększonej tarczycy na tchawicę;

  • uczucie kołatania serca, przyspieszona akcja serca, nadciśnienie tętnicze skurczowe, niemiarowość lub migotanie przedsionków;

  • częstsze oddawanie stolca lub biegunka, możliwe uszkodzenie wątroby;

  • obniżenie popędu płciowego, rzadkie miesiączki lub ich brak, zaburzenia erekcji, ginekomastia (przerost gruczołów piersiowych u mężczyzn).

Jeśli u pacjenta z nadczynnością tarczycy rozwinie się m.in. ogólnoustrojowe zakażenie lub uraz, może dojść do przełomu tarczycowego (hipermetabolicznego). Objawy, które sugerują takie rozpoznanie to przede wszystkim gorączka, silne pobudzenie, nadmierna senność aż do śpiączki, napady padaczkowe, znacznie przyspieszona akcja serca, wstrząs, silne wymioty czy biegunka.

Jak wygląda diagnostyka chorób tarczycy?

W celu oceny czynności wydzielniczej tarczycy najczęściej wykorzystywane są badania laboratoryjne. Oznaczenia hormonu tyreotropowego (TSH) i hormonów tarczycy (T3, T4) w surowicy krwi stanowią podstawę diagnostyki.

Dalsze postępowanie laboratoryjne opiera się m.in. na zbadaniu obecności przeciwciał anty-TPO, anty-Tg lub anty-TSHR, które obecne są przede wszystkim w schorzeniach autoimmunologicznych.

Badania obrazowe tarczycy

Ważny element w diagnostyce schorzeń tarczycy odgrywa USG tego narządu, a także scyntygrafia (badanie polegające na podaniu do organizmu radioizotopu i ocenie wychwytu cząstek przez poszczególne narządy lub tkanki) wykorzystywana w szczególnych sytuacjach klinicznych.

Badanie USG tarczycy pozwala na ocenę wielu przydatnych parametrów, w tym obecności podejrzanych zmian w obrębie miąższu. W przypadku stwierdzenia guzka w tarczycy należy rozważyć wykonanie biopsji tej zmiany.

W sytuacji wystąpienia objawów sugerujących zaburzenia czynności tarczycy należy umówić się na konsultację z lekarzem. Specjalista przeprowadzi potrzebną diagnostykę, postawi właściwą diagnozę i wdroży odpowiednio dobrane leczenie. Aby uniknąć rozwoju powikłań o ciężkim przebiegu, niezmiernie ważne jest wczesne wykrycie choroby.

Na platformie Erecept dostępna jest opcja konsultacji online z endokrynologiem. Stanowi to komfortową alternatywę dla wizyty stacjonarnej.

Jakie mogą być skutki nieleczonej niedoczynności tarczycy?

Wczesne rozpoznanie zaburzeń czynności tarczycy oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia pozwoli na uniknięcie powikłań istotnych dla funkcjonowania organizmu. Im dłużej choroba tego narządu pozostanie nieleczona, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia objawów z wielu różnych narządów, a także zaostrzenia już istniejących problemów zdrowotnych.

Nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do rozwinięcia wola, czyli powiększenia gruczołu. Co warto podkreślić, znacznie powiększona tarczyca ze względu na swoją lokalizację może uciskać przełyk lub tchawicę, a tym samym powodować problemy z przełykaniem pokarmu czy oddychaniem.

Innym powikłaniem nieleczonej niedoczynności tarczycy mogą być choroby układu sercowo-naczyniowego. Nagromadzenie płynów, prowadzące do obrzęków, staje się wówczas przyczyną nadciśnienia tętniczego lub zastoinowej niewydolności serca. Z kolei wysokie stężenia lipidów we krwi zwiększają ryzyko wystąpienia miażdżycy i choroby wieńcowej.

Warto podkreślić, że odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne w przebiegu niedoczynności tarczycy wpływa pozytywnie na kurczliwość mięśnia sercowego.

Badania wykazały również, że pacjenci z nieleczoną niedoczynnością tarczycy mają podwyższone ryzyko rozwinięcia przewlekłej choroby nerek. W rzadkich przypadkach może także dojść do uszkodzenia nerwów obwodowych, co objawia się bólem, uczuciem drętwienia, a nawet osłabieniem siły mięśni kończyn.

Co więcej, u osób z niedoborem hormonów tarczycy można zaobserwować pogorszenie koncentracji, czasami również zaburzenia depresyjne. Jeśli schorzenie pozostaje nieleczone, nasilenie tych symptomów narasta.

Warto podkreślić, że niedoczynność gruczołu tarczowego wiąże się z nieregularnymi cyklami miesiączkowymi, co może skutkować problemami z zajściem w ciążę.

Zobacz także: Antykoncepcja a zaburzenia endokrynologiczne - jakie są zalecenia lekarzy?

Jak wygląda leczenie niedoczynności tarczycy?

Jeśli obserwujesz u siebie wystąpienie objawów sugerujących niedobór hormonów tarczycy, skonsultuj się z lekarzem. Konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki i postawienie diagnozy, aby zmniejszyć nasilenie dolegliwości i uniknąć powikłań.

Stwierdzenie obniżonych stężeń tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) jest bezwzględnym wskazaniem do włączenia leczenia substytucyjnego syntetycznymi hormonami.

W przypadku subklinicznej niedoczynności (TSH podwyższone, ale T3 i T4 jeszcze w normie) należy podjąć decyzję o postępowaniu w zależności od stężenia TSH i obecności objawów.

Lekiem stosowanym w niedoczynności tarczycy jest lewotyroksyna, będąca analogiem uwalnianej przez gruczoł tyroksyny (T4). Popularne preparaty zawierające tę substancję to m.in. Euthyrox i Letrox.

Hormony tarczycy zazwyczaj muszą być przyjmowane przez całe życie. Terapię rozpoczyna się od małej dawki, zwiększanej co około 2-4 tygodnie do osiągnięcia dawki docelowej.

Kluczowe jest prawidłowe przyjmowanie preparatów hormonalnych - tabletkę należy przyjmować codziennie, raz na dobę, na czczo i około 30-60 min przed zjedzeniem śniadania.

Hormony tarczycy dostępne są wyłącznie na receptę, w tym również e-receptę.

Jak wygląda leczenie nadczynności tarczycy?

W przypadku wystąpienia objawów nadmiaru hormonów tarczycy również niezbędne jest skonsultowanie się z lekarzem. Niezmiernie istotne jest odnalezienie przyczyny zaburzeń, ponieważ na jej podstawie powinna zostać dobrana odpowiednia metoda leczenia.

Metody terapeutyczne w nadczynności tarczycy obejmują:

  • leki przeciwtarczycowe, które hamują powstawanie hormonów. Należą do nich tiamazol oraz propylotiouracyl;

  • β-blokery jako leczenie uzupełniające;

  • jod promieniotwórczy;

  • leczenie operacyjne.

Farmakoterapia może stanowić samodzielną metodę postępowania w nadczynności gruczołu lub wstępnie zmniejszyć stężenie hormonów przed rozpoczęciem leczenia radykalnego radiojodem czy operacyjnego.

Choroby tarczycy w ciąży

Nierozpoznana i nieleczona choroba tarczycy może być przyczyną niepłodności. Natomiast brak równowagi hormonalnej w trakcie ciąży istotnie zwiększa prawdopodobieństwo powikłań położniczych i ma kluczowy wpływ na prawidłowy rozwój płodu.

Co więcej, na początku ciąży płód nie jest w stanie samodzielnie produkować hormonów tarczycy, dlatego ich odpowiednie stężenie we krwi matki oddziałuje na stopień rozwoju ośrodkowego układu nerwowego dziecka oraz tworzenie układu kostnego.

Objawy schorzeń tarczycy mogą być trudnością diagnostyczną, ponieważ wiele z nich przypomina symptomy prawidłowej ciąży. Jednakże u wszystkich ciężarnych standardem jest przesiewowe oznaczanie stężenia TSH, a w przypadku nieprawidłowego wyniku również T3 i T4.

W trakcie ciąży można przyjmować lewotyroksynę. U kobiet, które już wcześniej stosowały ten lek z powodu niedoczynności tarczycy, zazwyczaj konieczne jest zwiększenie dawki na czas ciąży.

Bibliografia

"Interna Szczeklika 2020/21 - mały podręcznik", Medycyna Praktyczna, wydanie XII, Kraków 2020

"Choroby tarczycy", Medycyna Praktyczna, [online], [dostęp 13.03.2024], dostępne pod adresem:

https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/211942,choroby-tarczycy

"Niedoczynność tarczycy - przyczyny, objawy i leczenie", dr n.med. Piotr Miśkiewicz, dr hab.n.med. Tomasz Bednarczuk, Medycyna Praktyczna, [online], [dostęp 13.03.2024], dostępne pod adresem:

https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78406,niedoczynnosc-tarczycy

"Nadczynność tarczycy - objawy, przyczyny, leczenie nadczynności tarczycy, stężenie TSH, FT3 i FT4 we krwi", dr n.med. Piotr Miśkiewicz, dr hab.n.med. Tomasz Bednarczuk, Medycyna Praktyczna, [online], [dostęp 13.03.2024], dostępne pod adresem:

https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78398,nadczynnosc-tarczycy

"What Happens if Hypothyroidism Is Left Untreated?", portal Everyday Health, [online], [dostęp 13.03.2024], dostępne pod adresem:

https://www.everydayhealth.com/hs/hypothyroidism/what-happens-if-hypothyroidism-is-left-untreated/

Inni czytali również

Glucophage 850 mg  E recepta  recepta online z konsultacją | cena  dawkowanie  przeciwwskazania
Glucophage 850 mg- E-recepta- recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Glucophage 850 mg to lek doustny stosowany w terapii cukrzycy typu 2, zawierający metforminę jako substancję czynną. Lek obniża poziom glukozy we krwi na czczo i po posiłkach, nie wywołując przy tym stanu hipoglikemii, ponieważ nie pobudza wydzielania insuliny. Glucophage 850 mg jest dostępny jedynie na receptę.

Charakterystyka produktów leczniczych
12.02.2024
Trulicity - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Trulicity - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Trulicity to preparat stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami, wykorzystywany w terapii  cukrzycy typu 2. Jego substancją aktywną jest dulaglutyd. Produkt ma formę roztworu do wstrzykiwania, który podaje się raz na tydzień. 

Charakterystyka produktów leczniczych
23.02.2024
Dostinex - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Dostinex - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Dostinex jest lekiem, który może być stosowany w celu zahamowania laktacji. Co zawiera Dostinex? Jak go stosować?

Charakterystyka produktów leczniczych
14.02.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!