Trądzik pospolity - przyczyny, objawy, leczenie

Opublikowano 23.02.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Trądzik pospolity - przyczyny, objawy, leczenie

Trądzik pospolity jest najczęstszą, przewlekłą chorobą skóry. Choroba ta dotyczy najczęściej młodzieży oraz młodych dorosłych, ale może dotykać również niemowlęta, dzieci oraz osoby po 30. i 40. roku życia.

Cera trądzikowa może przyczyniać się do obniżonego samopoczucia i negatywnie wpływać na funkcjonowanie w społeczeństwie. Osoby dotknięte tym problemem często są mniej pewne siebie, czują się mało atrakcyjne oraz nierzadko towarzyszy im poczucie wstydu.

Spis treści

Jakie są przyczyny trądziku pospolitego?

Trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) jest przewlekłą chorobą, dotyczącą gruczołów łojowych oraz mieszków włosowych, a jej patogeneza jest wieloczynnikowa. Do przyczyn trądziku pospolitego należą:

  • nadmierna produkcja łoju;

  • nieprawidłowe złuszczanie się nabłonka mieszków włosowych;

  • kolonizacja mieszków włosowych przez bakterie Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes);

  • stan zapalny;

  • uwarunkowania genetyczne.

Co powoduje nadprodukcję łoju?

Zwiększona produkcja łoju może wynikać z nadmiaru androgenów lub może być skutkiem nadwrażliwości gruczołów łojowych na prawidłowe stężenie tych hormonów.

Tłumaczy to też, dlaczego trądzik pospolity jest popularną chorobą wieku nastoletniego. W okresie pokwitania dochodzi do intensywnych zmian hormonalnych, które prowadzą m.in. do większej aktywności hormonów androgenowych.

Co może wywołać lub pogorszyć przebieg trądziku?

Istnieje kilka czynników, które mogą pogorszyć stan istniejących już zmian trądzikowych lub nawet wywołać pojawienie się nowych. Należą do nich:

  • dieta bogata w produkty o wysokim indeksie glikemicznym - słodzone napoje, żywność wysokoprzetworzona, produkty skrobiowe;

  • odtłuszczone mleko;

  • dym papierosowy;

  • uszkodzenia bądź inne choroby skóry;

  • niektóre leki i kosmetyki - steroidy, witamina B12, jod, barbiturany, pudry i róże zatykające ujścia gruczołów łojowych i potowych;

  • wykonywany zawód i narażanie na m.in. takie substancje jak chlor, dziegcie, oleje;

  • zbyt mała masa ciała lub nadmierna masa ciała (mierzona według wskaźnika BMI);

  • insulinooporność;

  • stres.

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Jak dochodzi do powstawania pojedynczej zmiany trądzikowej?

Sekwencja zdarzeń powstawania zmian trądzikowych nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, że chronologia zdarzeń jest następująca:

mikrozaskórnik -> zaskórniki zamknięte i zaskórniki otwarte -> grudki -> krosty -> guzki zapalne

Przyczyna ewolucji mikrozaskórnika w inne zmiany trądzikowe jest jeszcze niewyjaśniona. Jedna z hipotez mówi o tym, że namnażające się komórki nabłonka blokują ujście mieszka włosowego, co prowadzi do gromadzenia się łoju w mieszku, a dalej do powstania stanu zapalnego i namnażania się bakterii.

Klasyfikacja - jakie są objawy trądziku?

Zmiany trądzikowe lokalizują się najczęściej na twarzy, plecach oraz na klatce piersiowej. Wypryski w przebiegu trądziku można podzielić na te ze względu na ich lokalizację i obecność stanu zapalnego.

Trądzik pospolity - objawy

  • Zmiany niezapalne

    Zaskórniki zamknięte - grudki te tworzą się na skutek nagromadzenia się łoju/keratyny w mieszku włosowym. Potocznie nazywane whiteheads.

    Zaskórniki otwarte - tworzą się, gdy rozdęcie mieszka prowadzi do jego otwarcia, utleniania lipidów oraz odkładania się melaniny. Znane również jako blackheads.

  • Zmiany zapalne

    Grudki, guzy, krostki lub torbiele ropne - powstają one w wyniku pęknięcia mieszka włosowego.

Zmiany trądzikowe ocenia się na podstawie rozległości wyprysków oraz ich rodzaju. Jednak nie istnieje jeden, powszechnie uznany system klasyfikacji, który dokładnie określałby przynależność do niżej wymienionych grup. Ze względu na nasilenie zmian trądzikowych wyróżnia się:

  • trądzik łagodny,

  • trądzik umiarkowany,

  • trądzik ciężki.

Jakie są rodzaje trądziku pospolitego?

Trądzik pospolity można podzielić na następujące postacie kliniczne:

  • trądzik młodzieńczy - postać, w której najbardziej intensywne występowanie zmian trądzikowych obserwowane jest w okresie pokwitania. Ta postać trądziku często zanika po kilku latach trwania, najczęściej po ukończeniu procesu dojrzewania. Najczęstszymi zmianami skórnymi w trądziku młodzieńczym są zaskórniki oraz wykwity grudkowe zlokalizowane głównie na twarzy i plecach;

  • trądzik ropowiczy - charakteryzuje się obecnością torbieli ropnych, które goją się z powstawaniem blizn;

  • trądzik skupiony - ten rodzaj dotyka najczęściej mężczyzn, a wykwity lokalizują się w okolicy pachowej, pachwinowej oraz pośladkowej. Zmiany te często głęboko naciekają i obecne są również torbiele ropne oraz bardzo duże zaskórniki. Zmiany znikają z pozostawieniem blizny;

  • trądzik bliznowcowy - w obrębie zmian trądzikowych tworzą się bliznowce;

  • trądzik z objawami ogólnymi i ciężkim przebiegiem - rzadka postać trądziku. Dotyka młodych mężczyzn, a oprócz zmian skórnych zwraca uwagę: zwiększenie liczby białych krwinek we krwi, przyspieszony OB, gorączka, bóle stawowe, a w RTG można stwierdzić zmiany w stawie mostkowo-obojczykowym. Znany jest również pod nazwą, trądzik piorunujący;

  • trądzik z wydrapania - ten rodzaj trądziku dotyczy głównie młodych kobiet oraz dorastających dziewcząt. Charakteryzuje się występowaniem łagodnych zaskórników i/lub grudek zapalnych, które są nadmiernie i często wyciskane lub złuszczane, a konsekwencją tego jest powstawanie nadżerek oraz blizn. Potocznie nazywany jest trądzikiem neuropatycznym.

Jak lekarz rozpoznaje trądzik pospolity?

Dermatolog rozpoznaje trądzik pospolity na podstawie obrazu klinicznego i charakterystyki zmian skórnych. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badań dodatkowych, np. badań hormonalnych.

Z jakimi innymi chorobami lekarz różnicuje trądzik pospolity?

Oto lista:

  • łojotokowe zapalenie skóry,

  • okołoustne zapalenie skóry,

  • potówki,

  • rzekome zapalenie mieszków włosowych brody,

  • trądzik kosmetyczny,

  • trądzik odwrócony,

  • trądzik polekowy,

  • trądzik różowaty,

  • zapalenie mieszków włosowych.

Leczenie trądziku - jakie są metody farmakologiczne?

Wybór metody leczenia trądziku jest przede wszystkim uwarunkowany jego nasileniem, rodzajem wykwitów i lokalizacją zmian. W ciężkich postaciach trądziku może być wskazane nawet zastosowanie leczenia ogólnego.

Jakie leki stosowane są w leczeniu trądziku pospolitego?

Leczenie miejscowe trądziku

  • retinoidy miejscowe - pochodne witaminy A zapobiegające powstawaniu mikrozaskórników i zaskórników. Wykazują również działanie przeciwzapalne. Są wskazane w każdym rodzaju trądziku w monoterapii lub leczeniu skojarzonym. W ciężkich postaciach trądziku stosowane są doustnie, a miejscowo zalecana jest terapia podtrzymująca po zakończeniu terapii. Lek dostępny jest na receptę oraz bez recepty, w zależności od stężenia;

  • nadtlenek benzoilu - wykazuje działanie przeciwzaskórnikowe, przeciwzapalnie oraz bakteriobójczo względem C.acnes. Jest to lek dostępny na receptę oraz bez recepty, w zależności od stężenia;

  • antybiotyki miejscowe - do tych antybiotyków należą klindamycyna oraz erytromycyna. Znajdują zastosowanie w leczeniu łagodnego i umiarkowanego trądziku w skojarzeniu z nadtlenkiem benzoilu. Mają właściwości miejscowo przeciwzapalne;

  • kwas azelainowy - ma właściwości przeciwzaskórnikowe, przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne i może być stosowany jako pojedyncza metoda leczenia oraz w skojarzeniu z innymi lekami. Jego zaletą jest możliwość stosowania w ciąży. Ponadto efektywnie działa na przebarwienia pozapalne.

Leczenie ogólnoustrojowe trądziku

  • antybiotyki stosowane ogólnoustrojowo (doustnie) - wskazane są w trądziku umiarkowanym oraz w cięższych postaciach trądziku w skojarzeniu z preparatami miejscowymi innymi niż antybiotyki;

  • izotretynoina - pochodna witaminy A stosowana doustnie, działająca na wszystkie mechanizmy powstawania trądziku. Leczenie izotretynoiną wskazane jest w ciężkich postaciach trądziku, w trądziku opornym na leczenie, trądziku z tendencją do nawracania, trądziku przyczyniającego się do dużych trudności psychospołecznych oraz do trądziku przyczyniającego się do powstawania blizn;

  • leki hormonalne - w leczeniu trądziku znajdują zastosowanie również dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, które wykazują działanie antyandrogenowe, dzięki czemu przyczyniają się do zmniejszonej produkcji łoju. Preparaty hormonalne można stosować u kobiet po 15. roku życia, które jednocześnie chcą stosować antykoncepcję;

  • antyandrogeny - nie ma wystarczającej ilości badań wykazujących skuteczność spironolaktonu i flutamidu w terapii trądziku. Eksperci zalecają stosowanie spironolaktonu ze względu na jego właściwości antyandrogenowe u kobiet z trądzikiem opornym na leczenie i modyfikowanym przez działanie hormonów. Spironolakton należy stosować w skojarzeniu z antykoncepcją ze względu na szkodliwe działanie wobec płodu.

Czy mogę leczyć trądzik pospolity samodzielnie?

Trądzik o charakterze łagodnym można, na początkowym etapie, spróbować leczyć samodzielnie preparatami aptecznymi dostępnymi bez recepty. Do tych wyrobów należą środki zawierające:

  • kwas salicylowy,

  • nadtlenek benzoilu,

  • siarkę,

  • alfa-hydroksykwasy,

  • adapalen (łagodny miejscowy retinoid),

  • olejek z drzewa herbacianego.

Terapia skojarzona z kilkoma preparatami może być skuteczniejsza niż używanie tylko jednego środka. W bardzo odosobnionych przypadkach może dojść do reakcji alergicznych na wyżej wymienione substancje.

Kiedy nie powinno się leczyć trądziku samodzielnie?

W przypadku gdy cierpimy na ciężką lub umiarkowaną postać trądziku oraz gdy leczymy trądzik o łagodnym nasileniu samodzielnie przez okres 3 miesięcy, bez zadowalającego efektu. W tych wszystkich sytuacjach należy skonsultować się z lekarzem.

Jakie mogą być powikłania po trądziku?

Do powikłań potrądzikowych można zaliczyć: pojawienie się blizn i przebarwień. Blizny po trądziku mogą pojawiać się po zejściu zmian o charakterze krostkowym, ropowiczym i skupionym.

Za powstawanie blizn odpowiedzialny może być również trądzik samouszkadzający, w którym osoba dotknięta problemem trądziku rozdrapuje oraz wyciska wykwity skórne, w efekcie czego rozwijają się zmiany zapalne, nadżerki i owrzodzenia, które ustępują z pozostawieniem blizn i przebarwień.

Przebarwienia po trądziku pospolitym, także powstają w wyniku manipulacji przy zmianach (tzn. mechanicznym usuwaniu treści ropnej oraz przy rozdrapywaniu ich). W tworzeniu przebarwień ma znaczenie również nadmierna ekspozycja skóry na słońce. Promieniowanie UV powoduje wzmożone wydzielanie melaniny, która powoduje ciemnienie skóry i pojawienie się opalenizny.

Powstałe blizny mogą być przyczyną frustracji dla osób dotkniętych tym problemem. Mało estetyczny charakter pozostałości po trądziku może być przyczyną wstydu, izolacji społecznej oraz zaniżonej samooceny.

Jakie metody pomagają na blizny i przebarwienia potrądzikowe?

Sposobów na pozbycie się przykrych znamion po trądziku jest kilka. Do metod wykorzystywanych w leczeniu blizn potrądzikowych i przebarwień należą:

  • preparaty apteczne - zawierające takie składniki jak:

    kwas azelainowy - wywierający słabe działanie komedolityczne, przeciwłojotokowe, antybakteryjne oraz hamujące melanogenezę. Najczęściej stosowany jest w terapii zmian o średnim nasileniu oraz do leczenia przebarwień potrądzikowych;

  • kwas glikolowy, kwas migdałowy - pod ich wpływem, przebarwienia po trądziku ulegają rozjaśnieniu;

  • retinol - dzięki działaniu złuszczającemu niweluje ilość melaniny w skórze, a tym samym zmniejsza występujące przebarwienia;

  • peelingi chemiczne - zabiegi z zastosowaniem odpowiednio dobranej substancji chemicznej. Peeling złuszcza uszkodzoną warstwę komórek, która następnie jest zastępowana przez nowe komórki. Zabieg ten pozwala zniwelować widoczne defekty skóry;

  • laser (CO2, Fotona 4D pro) - działa on poprzez delikatnie złuszczanie martwego naskórka, oczyszczając skórę z nierówności i zaskórników. Dodatkowo poprawiona jest jędrność skóry, czyli uzyskiwany jest efekt termoliftingu.

Zobacz także: Przebarwienia po trądziku – czy można im zapobiec? Jak je leczyć?

Jak długo trwa leczenie trądziku i czy jest uleczalny?

Leczenie trądziku pospolitego jest zazwyczaj długotrwałe, ponieważ jest to choroba przewlekła. Same zmiany skórne dojrzewają przez okres około ośmiu tygodni i ze względu na to, minimalny czas leczenia to okres od dwóch do trzech miesięcy. Dopiero po tym okresie czasu można stwierdzić, czy leczenie trądziku jest skuteczne.

Trądzik pospolity jest całkowicie uleczalną chorobą. Trądzik pojawiający się w okresie dojrzewania oraz trądzik wywołany przez ekspozycję na konkretny czynnik może nawet zniknąć samoistnie bez interwencji lekarskiej.

Zasady pielęgnacji cery trądzikowej - co warto wiedzieć?

W terapii trądziku pospolitego bardzo istotne jest przestrzeganie kilku zasad dbania o skórę. Stosowanie się do nich znacznie polepsza efekty leczenia trądziku. Co warto wprowadzić w procesie pielęgnacji skóry trądzikowej?

Pielęgnacja skóry trądzikowej. Kilka istotnych zasad

  1. Skórę należy myć dwa razy dziennie (nie ma potrzeby wykonywać tej czynność częściej). Zaleca się stosowanie delikatnych środków do oczyszczania twarzy, niezawierających mydła oraz używanie ciepłej, ale nie gorącej wody.

    Nie powinno się energicznie pocierać i szorować skóry, ponieważ może to doprowadzić do pogorszenia trądziku. Nie należy stosować produktów zawierających mydło, silnie wysuszających i odtłuszczających skórę (np. produktów zawierających alkohol).

  2. Niedozwolone jest wyciskanie wykwitów, ponieważ prowadzi to do zaostrzenia trądziku, może powodować powstawanie blizn oraz nasilać stan zapalny poprzez zakażenie zmian.

  3. Należy stosować odpowiedni krem nawilżający, najlepiej taki z oznaczeniem, że ma właściwości niekomedogenne (czyli "niezapychające" pory). Często pacjenci żyją w przeświadczeniu, że skoro cera trądzikowa jest tłusta, to nie należy jej nawilżać. Jest to podstawowy błąd pielęgnacji.

    Zabiegi, które dodatkowo wysuszają skórę, powodują zwiększone wydzielanie łoju przez gruczoły łojowe, a tym samym zaostrzenie wykwitów skórnych - należy tego unikać.

  4. Stosowanie ochrony przeciwsłonecznej jest istotne w terapii trądzikowej, ponieważ niektóre leki używane w leczeniu trądziku (np. retinoidy, doksycyklina) zwiększają wrażliwość skóry na oparzenia słoneczne i mogę przyczyniać się do ich powstania.

Bibliografia

Medycyna Praktyczna, "Trądzik pospolity – rozpoznanie i leczenie", dostępny online, [dostęp: 26.11.2023],

https://www.mp.pl/dermatologia/wytyczne/258188,tradzik-pospolity-rozpoznanie-i-leczenie

Medycyna Praktyczna, "Trądzik pospolity - rodzaje i przyczyny. Jak pozbyć się trądziku?", dostępny online, [dostęp: 26.11.2023],

https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/74475,tradzik-pospolity-rodzaje-i-przyczyny-jak-pozbyc-sie-tradziku

Medical News Today, "How to best treat acne scars", dostępny online, [dostęp: 26.11.2023],

https://www.medicalnewstoday.com/articles/324784

Inni czytali również

Ból nerek - leczenie, przyczyny i objawy
Ból nerek - leczenie, przyczyny i objawy

Nerki to narządy niezbędne do utrzymania homeostazy w organizmie. Ból nerek, wywołany przez różnorodne schorzenia, może wskazywać na zachwianie tej równowagi. Właściwie postawiona diagnoza i dobrane leczenie pozwolą na skuteczne pozbycie się nieprzyjemnych dolegliwości bólowych.

Artykuł
20.12.2023
Hydroxyzinum VP - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Hydroxyzinum VP - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Hydroksyzyna wykazuje właściwości przeciwhistaminowe (m.in. przeciwświądowe), przeciwlękowe oraz uspokajające. Substancją aktywną preparatu jest chlorowodorek hydroksyzyny.

Charakterystyka produktów leczniczych
21.02.2024
Fluconazole Polfarmex - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Fluconazole Polfarmex - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Fluconazole Polfarmex jest lekiem przeciwgrzybiczym. Dostępne są tabletki o różnej zawartości substancji czynnej, w zależności od potrzeb pacjenta. Co zawiera Fluconazole Polfarmex? Jak stosować ten lek?

Charakterystyka produktów leczniczych
15.02.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!