Zapalenie ucha - przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie. Jak wygląda?

Opublikowano 27.03.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Zapalenie ucha - przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie. Jak wygląda?

Zapalenie ucha to częsta choroba pediatryczna, jednak może ona dotyczyć również osób dorosłych. Zwykle mówiąc o zapaleniu ucha mamy na myśli zapalenie ucha środkowego, które od ucha zewnętrznego oddziela błona bębenkowa. Czym charakteryzuje się zapalenie ucha środkowego? Jak je leczyć?

Spis treści

Czym jest ucho środkowe?

Ucho środkowe to niewielka jama wypełniona powietrzem, znajdująca się między uchem zewnętrznym i wewnętrznym. Od ucha zewnętrznego (małżowiny usznej i kanału słuchowego) oddzielone jest błoną bębenkową, ze ślimakiem (częścią ucha wewnętrznego) graniczy poprzez okienko owalne.

W skład ucha wewnętrznego wchodzi jama bębenkowa z kosteczkami słuchowymi - młoteczek, kowadełko i strzemiączko. Zadaniem kosteczek jest wzmocnienie dźwięku dochodzącego ze świata zewnętrznego poprzez drgania błony bębenkowej.

Ucho środkowe połączone jest z gardłem poprzez trąbkę słuchową - tzw. trąbkę Eustachiusza. Pozwala ona na wyrównanie ciśnień pomiędzy jamą bębenkową a powietrzem atmosferycznym.

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Skąd bierze się uczucie zatkania ucha?

Ujście gardłowe trąbki słuchowej otoczone jest migdałkiem trąbkowym, który powiększony w trakcie infekcji, może przytykać trąbkę i zaburzać jej funkcję - z tego powodu zapaleniu gardła często towarzyszy uczucie zatkania uszu.

Drożność trąbki zmniejszać może również jej ucisk (np. poprzez guz nosogardła) lub zwłóknienie na skutek radioterapii przeprowadzanej w obrębie głowy i szyi.

Przełykanie śliny lub ziewanie zwiększa drożność trąbki, te czynności zalecane są celem wyrównania ciśnień podczas lotu samolotem.

Przyczyny zapalenia ucha wewnętrznego

Zapalenie ucha środkowego jest najczęściej kontynuacją infekcji toczącej się w nosogardle. Zakażenie przenosi się z nosogardła poprzez wspomnianą wyżej trąbkę słuchową.

Ostre zapalenie ucha środkowego ma zwykle podłoże bakteryjne - bakteriami, które najczęściej wywołują zapalenie ucha są Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella cattarhalis oraz Staphylococcus aureus.

Trąbka słuchowa nieco zmienia swój przebieg w ciągu życia - u dzieci ustawiona jest bardziej poziomo niż u dorosłych, co umożliwia łatwiejszą transmisję drobnoustrojów. Z tego powodu zapalenie ucha częściej obserwujemy w populacji pediatrycznej.

Zapalenie ucha środkowego - podział

Zapalenie ucha środkowego dzielimy na ostre oraz przewlekłe. Dla ostrego zapalenia ucha charakterystyczne jest występowanie płynu w uchu środkowym, zwykle o charakterze ropnym.

O przewlekłym zapaleniu ucha mówimy, jeśli zakażenie trwa ponad sześć tygodni, a u pacjenta obserwuje się perforację błony bębenkowej. Zapalenie to ma zazwyczaj charakter nawrotowy.

Ostre zapalenie ucha środkowego

W ostrym zapaleniu ucha środkowego dochodzi do zapalenia błony wyściełającej ucho środkowe. W konsekwencji w jamie bębenkowej pojawia się zakażony płyn.

Ostre zapalenie ucha środkowego przebiega w sposób charakterystyczny. Pacjenci skarżą się na ból ucha - zazwyczaj dolegliwości mają umiarkowane nasilenie, czasem ból jest ostry i silny. Często obserwuje się również osłabienie słuchu - zazwyczaj jednostronne, gdyż zapalenie obejmuje tylko jedną jamę ucha środkowego.

Jeśli zakażeniem zostały objęte również elementy ucha wewnętrznego, pojawić się mogą zaburzenia równowagi. Możliwe jest także wystąpienie gorączki, jest to objaw charakterystyczny zwłaszcza dla młodszych chorych.

Przewlekłe zapalenie ucha

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego można rozpoznać w przypadku ubytku błony bębenkowej, a objawy utrzymują się dłużej niż 6 tygodni. Ciężkość zapalenia określa się na podstawie obecności wycieku płynu z ucha i ocenie jego charakteru - płyn surowiczy lub ropny.

Przewlekłe zapalenie ucha jest związane przede wszystkim z zaburzeniem funkcji, a niekoniecznie tylko drożności trąbki słuchowej.

W przebiegu przewlekłego zapalenia ucha środkowego dojść może do rozwoju zmian ziarniniakowych lub perlaka (guz o białoszarym połysku, zbudowany z gromadzących się mas cholesterolowych, złuszczającego się nabłonka i bakterii). Twory te prowadzą do uszkodzeń kości i uniemożliwiają skuteczny drenaż zakażonej wydzieliny.

Do typowych objawów przewlekłego zapalenia ucha należy wyciek płynu z kanału słuchowego oraz niedosłuch. Niekiedy pojawiają się również zawroty głowy. Zazwyczaj pacjenci nie prezentują objawów typowej infekcji - ucho nie boli, nie ma również gorączki.

Powikłania zapalenia ucha

Powikłaniem ostrego zapalenia ucha może być perforacja błony bębenkowej. W przypadku perforacji dochodzi do wypływu zakażonego płynu z ucha, co wiąże się również ze spadkiem ciśnienia i zmniejszeniem dolegliwości bólowych. 

Jeśli otwór w błonie obecny jest po 6 tygodniach od zapalenia, wymagana jest konsultacja laryngologa.

Ostre zapalenie może również nawracać. W takich przypadkach wskazane jest wdrożenie dokładniejszej diagnostyki (np. badań obrazowych), aby upewnić się co do podłoża zapalenia (np. czy nie jest ono związane z guzem uciskającym na struktury ucha i trąbki słuchowej).

Ubytek słuchu towarzyszący zapaleniu zwykle ustępuje samoistnie - po 7-14 dniach. W przypadku dłuższego niedosłuchu należy ponownie skontaktować się z lekarzem.

W szczególnych przypadkach, np. niedobory odporności (wrodzone niedobory, AIDS czy terapia immunosupresyjna), brak antybiotykoterapii lub nieprawidłowe leczenie (gdy patogen jest oporny na typowe antybiotyki) infekcja może rozprzestrzenić się na inne struktury czaszki.

W konsekwencji zapalenie ucha środkowego doprowadzić może do rozwoju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub porażenia nerwu twarzowego.

Zapalenie ucha - diagnostyka

Jeśli pacjent zgłasza się do laryngologa z objawami zapalenia ucha, istotne jest, by poinformował lekarza o niedawno przebytej infekcji górnych dróg oddechowych lub zaostrzeniu kataru o podłożu alergicznym.

Poza wywiadem istotnym badaniem pozwalającym na rozpoznanie zapalenia ucha jest otoskopia. Otoskop to instrument medyczny do wziernikowania kanału słuchowego, wyposażony jest on w źródło światła i umożliwia powiększenie obserwowanych struktur anatomicznych. 

Dzięki otoskopii lekarz może ocenić napięcie błony bębenkowej, obecność i charakter płynu w jamie bębenkowej (wydzielina ropna, krwista) lub uwidocznić ewentualną perforację.

W przypadku przewlekłego zapalenia ucha przydatne są badania obrazowe tj. tomografia komputerowa (pozwala przede wszystkim na ocenę struktur kostnych) oraz rezonans magnetyczny (ułatwiający ocenę tkanek miękkich).

Często pełna diagnoza stawiana w trakcie wykonywania zabiegu leczniczego.

Leczenie zapalenia ucha. Czy są potrzebne antybiotyki?

Chociaż ostre zapalenie ucha środkowego może ustąpić samoistnie, infekcja zazwyczaj wymaga zastosowania antybiotyków. Z reguły wybiera się antybiotyk z grupy penicylin - amoksycylinę z kwasem klawulanowym (np. Amoksiklav), zwykle w dawce 875 mg + 125 mg 2 razy dziennie. 

U pacjentów z grup wyższego ryzyka możliwe jest zastosowanie wyższych dawek. Jeśli pacjent zgłasza alergię na penicyliny, drugim wyborem w zapaleniu ucha są cefalosporyny.

Leczenie przynosi znaczną poprawę w ciągu 2-3 dni. Terapia trwa zwykle 5 do 7 dni, u pacjentów ze szczególnie ciężkimi objawami można stosować antybiotyk przez 10 dni. 

Jeśli w tym czasie dolegliwości nie będą ustępować, a nawet się zaostrzą - należy ponownie zgłosić się do lekarza.

W ostrym zapaleniu ucha środkowego może dojść do perforacji (przedziurawienia) błony bębenkowej. W takim wypadku lekarz poza antybiotykami doustnymi może zalecić stosowanie kropli do ucha z antybiotykiem (np. Cetraxal). Rozdarcie w większości przypadków zarasta się samoistnie i nie wymaga interwencji chirurgicznej.

Leczenie objawowe

Celem opanowania objawów tj. ból i gorączka można zastosować paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. ibuprofen.

Jeśli dolegliwości bólowe są szczególnie nasilone, można rozważyć dołączenie do schematu terapii również leków opioidowych - tramadolu lub kodeiny.

Leczenie przeciwbólowe za pomocą kropli do ucha nie wykazuje dużej skuteczności.

Operacja w zapaleniu ucha

W przypadku przewlekłego zapalenia ucha niekiedy jedyną formą leczenia jest przeprowadzenie zabiegu operacyjnego - usunięcie zmian ziarniniakowych, polipów czy perlaka.

Jeśli perforacja błony bębenkowej nie zasklepia się samoistnie konieczna może być operacja naprawcza tzw. myringoplastyka.

Czy można moczyć uszy w zapaleniu ucha?

Pacjenci z perforacją błony bębenkowej w trakcie rekonwalescencji powinni być szczególnie ostrożni podczas kąpieli. Woda nie powinna dostać się do kanału słuchowego. Skutecznym sposobem na uniknięcie zalania jest zatkanie ucha watą z wazeliną.

Inni czytali również

Przychodnie zamknięte w święta   Gdzie uzyskać pomoc? Jak radzą sobie Polacy w tym czasie?
Przychodnie zamknięte w święta. Gdzie uzyskać pomoc? Jak radzą sobie Polacy w tym czasie?

W Święta przychodnie POZ są zamknięte. Z najnowszego badania opinii zrealizowanego przez SW Research na zlecenie Erecept.pl wynika, że co drugi Polak potrzebował (przynajmniej kilka razy w życiu) pilnej konsultacji lekarskiej w okresie świątecznym lub okołoświątecznym. Co drugi z rodaków chciał się wtedy zgłosić do lekarza z infekcją, przeziębieniem lub grypą (tak odpowiedziało 51 proc. badanych), a co piąty z zatruciem pokarmowym (23 proc.). Reszta potrzebowała konsultacji w związku ze skokami ciśnienia i złym samopoczuciem (23 proc.), silną reakcją alergiczną (17 proc.), sprawami ginekologiczno-urologicznymi (15 proc.). Gdzie się udać, gdy przychodnia w Święta jest zamknięta?

Artykuł
20.12.2023
Euthyrox N 125 - E-recepta - recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Euthyrox N 125 - E-recepta - recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Lek Euthyrox N 125 wykorzystywany jest w przypadku niedoboru naturalnych hormonów tarczycy w przebiegu zaburzeń czynności tarczycy.

Charakterystyka produktów leczniczych
25.03.2024
Badanie: Polska z najgorszym dostępem do antykoncepcji  Jaką wiedzę mają Polacy?
Badanie: Polska z najgorszym dostępem do antykoncepcji. Jaką wiedzę mają Polacy?

Na początku roku ukazała się 6. edycja Atlasu Antykoncepcji na temat dostępu do antykoncepcji w 46 krajach europejskich. Polska, po raz kolejny, wypadła najgorzej w zestawieniu. Z tego powodu firma Erecept.pl postanowiła zapytać Polaków, jakie są, ich zdaniem, powody utrudnionego dostępu do antykoncepcji oraz jak można poprawić tę dostępność (m.in. dzięki konsultacjom telemedycznym).  

Artykuł
13.03.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!