Konsultacja z E-receptą 49.99 zł już w 15 minut!

Antykoncepcja dla nastolatków – co powinno się wiedzieć przed podjęciem decyzji o współżyciu?

Współczesny świat stawia przed młodzieżą wiele wyzwań i dylematów, a jednym z nich jest kwestia antykoncepcji. Dla wielu nastolatków i nastolatek moment, w którym zaczynają odczuwać potrzebę zrozumienia tematu antykoncepcji jest kluczowym etapem w ich życiu. 

Pytania i wątpliwości na temat zabezpieczenia przed niechcianą ciążą w młodym wieku są zrozumiałe i naturalne, dlatego ważne jest, aby młodzi ludzie mieli dostęp do rzetelnych informacji, które pomogą im podjąć świadomą oraz odpowiedzialną decyzję. W niniejszym artykule przyjrzymy się głównym aspektom antykoncepcji dla nastolatków i omówimy różne metody antykoncepcji, które dostępne na rynku.

Antykoncepcja dla nastolatków – co powinno się wiedzieć przed podjęciem decyzji o współżyciu?
Autor: Redakcja Erecept.pl 11.05.2024

Jakie są dostępne metody antykoncepcji?

Istnieje wiele form antykoncepcji, które oferują różne poziomy skuteczności i dostosowanie do indywidualnych potrzeb. To, którą metodę antykoncepcji wybrać, należy skonsultować ze specjalistą. Najlepiej umówić się na wizytę do lekarza ginekologa lub endokrynologa, który w oparciu o stan zdrowia, styl życia oraz indywidualne preferencje dobierze środek najlepiej odpowiadający potrzebom pacjentki.

Antykoncepcja hormonalna

Jedna z popularniejszych i najczęściej wybieranych metod zapobiegania ciąży to antykoncepcja hormonalna. Charakteryzuje się również wysoką skutecznością. Dostępna tylko na receptę (recepta online). W grupie środków antykoncepcyjnych hormonalnych znajduje się wiele preparatów, m.in.:

  • doustne środki antykoncepcyjne - tabletki antykoncepcyjne zawierające jeden hormon - progestagen lub dwa - estrogen i progestagen. Można je podzielić na preparaty dwuskładnikowe i jednoskładnikowe. Ta metoda wymaga codziennego przyjmowania tabletki, o tej samej porze. Pominięcie dawki może powodować obniżenie skuteczności ochrony przed niechcianą ciążą;

  • plastry antykoncepcyjne i pierścień antykoncepcyjny - zawierają komponentę estrogenową i progestagenową. Hormony zawarte w tych preparatach stale uwalniają się z miejsca ich aplikacji przez dłuższy czas - np. tydzień w przypadku plastrów lub 3 tygodnie w przypadku krążka. Oba systemy pacjentka zakłada i zdejmuje samodzielnie;

  • iniekcje, implanty i wkładki domaciczne - te metody wymagają aplikacji przez lekarza. Zawierają jeden hormon - syntetyczny odpowiednik progesteronu. Te metody antykoncepcji hormonalnej mogą zapewnić zabezpieczenie przed nieplanowaną ciążą nawet na parę lat;

  • pigułki awaryjne - tzw. "tabletki dzień po" - forma awaryjnej antykoncepcji hormonalnej stosowanej po niezabezpieczonym stosunku lub gdy stosowana metoda mogła zawieść (pęknięta prezerwatywa, pominięcie tabletki, odklejony plaster). Zawiera dużą dawkę agonisty receptora progesteronowego.

Mechaniczne formy antykoncepcji

Najpopularniejszym przykładem mechanicznej formy antykoncepcji jest prezerwatywa. Jest to preparat bardzo łatwo dostępny. Można go kupić w prawie każdym sklepie, aptece, drogerii czy na stacji benzynowej. Jako jedyna metoda chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową (chorobami wenerycznymi).

Jeśli prezerwatywa jest stosowana zgodnie z zaleceniami (w idealnych warunkach), jej skuteczność jest wysoka (wskaźnik Pearla wynosi 3). Jednakże, w typowych sytuacjach, gdy mogą występować pewne nieprzewidziane czynniki (np. pęknięcie), ich skuteczność może być dużo niższa niż przewidywana (wskaźnik Pearla 14).

Warto zauważyć, że substancje z preejakulatu mogą być wydzielane przed pełnym wytryskiem, co oznacza, że kontakt seksualny przed założeniem prezerwatywy może prowadzić do zajścia w ciążę.

Dlatego bardzo ważna jest edukacja seksualna dotycząca stosowania i przechowywania prezerwatywy. Warto dodać, że istnieje również prezerwatywa dla kobiet, ale nie jest ona tak powszechnie stosowana jak jej męski odpowiednik.

Chemiczne metody antykoncepcji

Do tej grupy metod antykoncepcji należą m.in. globulki, kremy i żele, które są środkami plemnikobójczymi. Wprowadza się je do pochwy bezpośrednio przed stosunkiem.

Niestety ich skuteczność jest stosunkowo niska w porównaniu do np. antykoncepcji hormonalnej. Ich zaletą jest łatwa dostępność i fakt, że można je kupić bez recepty.

Naturalne metody antykoncepcyjne

Naturalne metody antykoncepcyjne polegają na wnikliwej obserwacji własnego ciała - regularnych pomiarach temperatury (metoda termiczna) lub obserwacji śluzu, w celu określenia momentu owulacji i dni płodnych (metoda Billingsów).

W tej grupie metod znajdzie się również słynny "kalendarzyk". Niestety by polegać na naturalnych metodach antykoncepcji trzeba długotrwałe i bardzo skrupulatnie prowadzić obserwacje swojego ciała.

Ponadto, by te metody antykoncepcyjne miały jakąkolwiek skuteczność, cykl miesiączkowy kobiety powinien być regularny. Kobiety polegające na tych sposobach powinny mieć ustabilizowane życie seksualne i powinny się liczyć z ryzykiem zajścia w ciążę ze względu na stosunkowo niską skuteczność.

Ponadto istnieje wiele czynników, które potrafią destabilizować rytm miesiączkowania i przez to obniżać skuteczność naturalnych metod antykoncepcji. Są to np. duży stres, zmiana klimatu, przemęczenie i infekcje.

e-Recepta Express

Do 1 godziny roboczej* Antykoncepcja, leki stałe, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych, leki na potencję.

Antykoncepcja awaryjna

Do 1 godziny roboczej* Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czy stosunek przerywany chroni przed nieplanowaną ciążą?

Stosunek przerywany jest czasami zaliczany do naturalnych metod antykoncepcyjnych. Młodzież często uważa ją za skuteczną formę zapobiegania ciąży. To błędne spostrzeżenie. Skuteczność antykoncepcyjna stosunku przerywanego jest niewielka.

Podczas całego trwania zbliżenia dochodzi do produkcji preejakulatu, w którym znajdują się plemniki. Na początku swojej aktywności seksualnej nastolatkom często brakuje doświadczenia i kontroli nad swoim ciałem. Ze względu na te czynniki, stosunek przerywany nie powinien być stosowany jako metoda antykoncepcyjna dla nastolatków i nie tylko.

antykoncepcja hormonalna-erecept.pl

Jaka jest najlepsza antykoncepcja dla nastolatków?

Według badań, metody antykoncepcyjne, które są bezpieczne dla dorosłych, będą również bezpieczne u nastolatek. Wyjątkiem są niektóre preparaty zawierające medroksyprogesteron, których długie stosowanie może być szkodliwe dla kości.

W przypadku nastolatek rekomendowanedwuskładnikowe produkty z niską zawartością hormonów(takich jak estradiol i progesteron) dostępne w postaci plastrów, dopochwowych pierścieni lub tabletek. Ponadto Światowa Organizacja Zdrowia zaleca jednoczesne stosowanie prezerwatywy.

Bez względu na wybraną metodę unikania ciąży, młodzi ludzie powinni mieć świadomość dostępności antykoncepcji awaryjnej, którą można zastosować w przypadku uszkodzenia czy braku pewności działania metody, np. pękniecie prezerwatywy, niewłaściwe stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub brak użycia jakiejkolwiek metody antykoncepcji.

Jak rozpocząć stosowanie antykoncepcji?

Przed rozpoczęciem aktywności seksualnej i stosowaniem antykoncepcji, nastolatek powinien mieć za sobą edukację seksualną - czy to w szkole bądź w domu rodzinnym. Wiadomo, że czasami trudno o rzetelne informacje w szkołach, a rodzice mogą czuć się nieswojo w przeprowadzaniu konkretnych rozmów ze swoim dzieckiem. 

Ostatecznie nastolatek, który planuje rozpocząć życie seksualne, może być zmuszony do samodzielnego edukowania się.

Aby stosować którąś z metod hormonalnych antykoncepcji, należy w pierwszej kolejności zgłosić się do lekarza ginekologa, który oceni stan zdrowia pacjentki i ewentualne czynniki ryzyka wystąpienia działań niepożądanych antykoncepcji hormonalnej.

Legalny seks w Polsce

Zgodnie z prawem w Polsce legalny seks można uprawiać po ukończeniu 15. roku życia. Granica ta nie pokrywa się jednak z wiekiem, w którym można samodzielnie decydować o swoim zdrowiu w gabinecie lekarza.

Kiedy do ginekologa nastolatka musi iść z rodzicem?

Ponadto wiek inicjacji seksualnej wciąż spada. Jeśli pacjentka, która jest przed 16. rokiem życia, zechce pójść do ginekologa w celu rozpoczęcia antykoncepcji, musi się tam stawić z rodzicem lub opiekunem prawnym

To właśnie on będzie musiał wyrazić zgodę na wszelkie czynności lekarskie - w tym przeprowadzenie badania ginekologicznego i przepisanie środków antykoncepcyjnych

Jeśli pacjentka ukończyła 16. rok życia, zgodę na przepisanie antykoncepcji hormonalnej podejmują równoważnie pacjentka i jej rodzic. Nie jest jednak sprecyzowane, czy rodzic musi ją wyrazić osobiście czy pisemnie.

Podsumowanie

Nastolatkom powinna być przekazywana rzetelna edukacja seksualna. Nie jest to tylko zadanie nauczycieli, ale w głównej mierze - rodziców. Powinno się edukować młodych ludzi i pomagać im w ewentualnym podjęciu decyzji o rozpoczęciu współżycia czy w wybraniu środka antykoncepcji.

Wybranie odpowiedniej metody antykoncepcji nie tylko skutecznie zabezpiecza przed niechcianą ciążą, ale zapewnia również komfort psychiczny i zbliżenie bez obaw o konsekwencje w postaci przedwczesnego rodzicielstwa. 

Ponadto świadomość ryzyka zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową może zmotywować nastolatków do zabezpieczenia się z użyciem prezerwatywy i prowadzenia zdrowszego życia seksualnego.

Bibliografia

Contraception, Issues in Adolescent Health and Development, WHO, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42901/9241591447_eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y

"Antykoncepcja u nastolatek"; 01.12.2020, Contraception for adolescents, Nicole Todd i Amanda Black, Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology, 2020; 12 (suppl. 1): 28–40. DOI: 10.4274/jcrpe.galenos.2019.2019.S0003

Inni czytali również