Pieprzyk czy czerniak? Zmiany barwnikowe na skórze. Co powinno zaniepokoić?

Opublikowano 27.03.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Pieprzyk czy czerniak? Zmiany barwnikowe na skórze  Co powinno zaniepokoić?

Czerniak to nowotwór złośliwy, wywodzący się z komórek barwnikowych (melanocytów), które zlokalizowane są w warstwie podstawnej naskórka. Stosowane powszechnie określenie rak skóry w odniesieniu do czerniaka jest nieprawidłowe, ponieważ raki to nowotwory o etiologii nabłonkowej.

Bardzo istotne, aby rozpoznać czerniaka we wczesnym stadium, gdyż jego wczesne wykrycie pozwala zapobiec przerzutom. Czerniak jest najczęściej nowotworem skóry, jednak może zlokalizować się również w obrębie błon śluzowych np. jamy ustnej czy w gałce ocznej.

Czerniak to najrzadszy nowotwór złośliwy skóry (najczęstszy to rak podstawnokomórkowy), jednak najbardziej niebezpieczny z uwagi na wysoki stopień złośliwości.

Spis treści

Jak wygląda czerniak, czyli co powinno nas zaniepokoić?

Objawy czerniaka, które powinny wzbudzić niepokój onkologiczny to między innymi:

  • zgrubienie,

  • zaczerwienienie wokół znamienia,

  • swędzenie,

  • krwawienie,

  • powiększenie,

  • zmiany zabarwienia,

  • zmiana kształtu,

  • powiększenie węzłów chłonnych.


e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Kryteria ABCDE

Cechy czerniaka, które ułatwiają rozpoznanie tego nowotworu, określane są za pomocą kryteriów ABCDE:

  • A - asymetria- nieregularny kształt, znamię "wylewa się" na jedną stronę,

  • B - brzegi- nierównomierne, poszarpane,

  • C - czarny, czerwony, niejednolity kolor,

  • D - duży rozmiar - wielkość zmiany powyżej 6 mm,

  • E - ewolucja - znamię zmieniające wygląd np. powiększenie, swędzenie, unoszenie nad powierzchnię.

Czerniak a zwykły pieprzyk

Ponad połowa czerniaków rozwija się de novo, czyli w miejscu, w którym nie było wcześniej żadnej zmiany skórnej, natomiast pozostała część powstaje na podłożu zmian barwnikowych, zwanych potocznie pieprzykami.

Na podstawie kryteriów ABCDE można przyjąć w uproszczeniu, że nowotwory złośliwe skóry mają często charakter "brzydkiego kaczątka", dlatego, jeśli jakiekolwiek znamię odbiega wyglądem od pozostałych, należy niezwłocznie skonsultować je z lekarzem.

Czerniak skóry najczęściej rozwija się jako pozbawione owłosienia, płaskie znamię - około 70% przypadków, pozostałe 10-20% to czerniak guzkowy (guzek otoczony perłowym wałem, pośrodku może występować bliznowacenie).

Co zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka?

Do czynników i cech zwiększających ryzyko zachorowania na czerniaka należą:

  • obecność piegów, jasna karnacja, rude włosy, niebieskie oczy,

  • obecność licznych znamion barwnikowych,

  • znamiona atypowe,

  • długotrwałe narażenie na promieniowanie UV,

  • występowanie czerniaka w rodzinie,

  • rozpoznanie czerniaka lub innego nowotworu skóry w przeszłości,

  • skłonność do oparzeń i ciężkie oparzenia w dzieciństwie,

  • immunosupresja,

  • płeć żeńska i starszy wiek,

  • xeroderma pigmentosum (skóra pergaminowa).

Gdzie najczęściej lokalizuje się czerniak?

W przypadku czerniaka skóry najczęstsza lokalizacja występowania uzależniona jest od płci. U kobiet czerniak lokalizuje się głównie na kończynach dolnych, natomiast u mężczyzn - na grzbiecie i jamie brzusznej.

Istnieje także postać czerniaka skóry o nazwie czerniak akralny. Pojawia się on na powierzchni podeszwowej stóp, powierzchni dłoniowej rąk oraz w obrębie aparatu paznokciowego. Jednak jest to postać rzadko występująca w populacji europejskiej, choć może przez to sprawiać problemy w diagnostyce.

Czy czerniak daje przerzuty?

Czerniak należy do grupy złośliwych nowotworów, które przerzutują. Najczęstszą lokalizacją przerzutów, oprócz okolicznych węzłów chłonnych, są płuca, mózg, wątroba, przewód pokarmowy oraz kości.

Czym są regionalne węzły chłonne?

Regionalnymi, okolicznymi lub wartowniczymi węzłami nazywamy węzły chłonne, do których chłonka spływa z określonych narządów, np. w zaawansowanych stadiach czerniaka zlokalizowanego na wewnętrznej stronie ramienia, zaobserwujemy najpewniej powiększenie pachowych węzłów chłonnych, ponieważ są to najbliższe węzły zbierające chłonkę z tego obszaru.

W niektórych sytuacjach pierwszym objawem czerniaka może być powiększenie węzłów chłonnych w okolicy, w której rozwinął się nowotwór, np. w przypadku czerniaka odbytu lub czerniaka podpaznokciowego.

Jak wygląda profilaktyka czerniaka?

Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo nowotworów skóry:

  • unikaj solarium (nie ma bezpiecznego czasu, który można spędzić w solarium, ponieważ promieniowanie ultrafioletowe jest około 15 razy silniejsze od promieniowania słonecznego),

  • unikaj ekspozycji na promieniowanie słoneczne (szczególnie latem w godzinach 11:00-16:00),

  • noś okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy,

  • używaj kremów z filtrem 30-50 SPF najlepiej przez cały rok,

  • corocznie kontroluj znamiona u lekarza (dermatologa lub chirurga onkologa),

  • regularnie obserwuj powierzchnię skóry (minimum raz w miesiącu).

Co zrobić w przypadku zauważenia niepokojących zmian skórnych?

Mając podejrzenie czerniaka, należy jak najszybciej udać się do lekarza rodzinnego, który zadecyduje o dalszym działaniu, kierując najczęściej do dermatologa lub chirurga.

Podczas wizyty specjalista obejrzy niepokojące znamię i zaleci jego usunięcie bądź dalszą obserwację zgodnie z oceną stopnia zaawansowania. Szybka reakcja jest bardzo ważna, ponieważ nieleczony czerniak powoduje przerzuty i prowadzi do śmierci.

Wczesne wykrycie choroby warunkuje niemal 100% wyleczalność i przeżycie, dlatego profilaktyka jest w tym przypadku szczególnie istotna.

W sytuacji, gdy podejrzewamy czerniaka, nie należy wykonywać biopsji, usuwania laserowego, wymrażania ani częściowego wycinania zmiany!

Jak wygląda leczenie czerniaka?

Wbrew popularnym praktykom należy pamiętać, aby niepokojące znamiona skórne usuwać w całości, z odpowiednim marginesem i wyłącznie chirurgicznie, ponieważ tylko taka metoda daje możliwość wykonania badania histopatologicznego.

W przypadku, jeśli badanie histopatologiczne potwierdzi czerniaka, kolejnym etapem jest biopsja wartowniczego węzła chłonnego, która decyduje o jego pozostawieniu lub usunięciu.

Jeśli mamy do czynienia z rozsianym i zaawansowanym stadium, leczenie nowotworu może obejmować:

  • ukierunkowane leczenie molekularne i immunoterapię,

  • chemioterapię - z użyciem jednego leku cytotoksycznego,

  • wycięcie odległych przerzutów - np. jeśli dotyczą one jednego narządu,

  • izolowaną kończynową chemioterapię perfuzyjną w hipertermii,

    Częstość badań kontrolnych zależna jest od stopnia zaawansowania usuniętej zmiany. Powszechnie oprócz dermatoskopii wykonywane są badania laboratoryjne (morfologia krwi, próby wątrobowe), badanie RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej, badanie obrazowe mózgowia np. rezonans magnetyczny.


Bibliografia

Czerniak skóry, Czynniki ryzyka

https://onkologia.org.pl/pl/czerniak-skory-czynniki-ryzyka

Czerniak złośliwy skóry - Melanoma malignum

https://www.onkonet.pl/dp_czerniakzs.php

Serwis MP, [online] [dostęp 18.12.2023] dostępny w internecie:

https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/nowotwory_skory/74371,czerniak

Jak odróżnić pieprzyk od czerniaka?

https://twojeznamiona.pl/blog/jak-odroznic-zwykly-pieprzyk-od-typowego-czerniaka-zdjecia

Serwis podyplomie.pl, [online] [dostęp 18.12.2023] dostępny w internecie:

https://podyplomie.pl/onkologia/26120,co-to-jest-czerniak?page=2

Serwis podyplomie.pl, [online] [dostęp 18.12.2023] dostępny w internecie:

https://podyplomie.pl/medical-tribune/20502,czerniak-szybkosc-warunkiem-sukcesu

Analiza danych epidemiologicznych chorych na czerniaka leczonych w latach 1996-2007 w Warmińsko-Mazurskim Centrum Onkologii w Olsztynie

https://journals.viamedica.pl/nowotwory_journal_of_oncology/article/download/52029/38763

Inni czytali również

Epiduo - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Epiduo - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Epiduo to lek stosowany w miejscowym leczeniu trądziku z guzkami, zaskórnikami oraz krostkami. Występuje w postaci białego lub lekko żółtego żelu. Istnieje również wersja z większym stężeniem substancji czynnych o nazwie Epiduo Forte.

Charakterystyka produktów leczniczych
15.02.2024
Pielęgnacja cery na przestrzeni 4 pór roku   jak dbać o skórę twarzy?
Pielęgnacja cery na przestrzeni 4 pór roku - jak dbać o skórę twarzy?

Pielęgnacja skóry przez różne pory roku jest kluczowa, ponieważ warunki atmosferyczne wpływają na jej stan. Wiosną koncentrujemy się na nawilżeniu i złuszczaniu, aby przywrócić skórze blask po zimie. Latem ważna jest ochrona przeciwsłoneczna - stosowanie kremów z filtrem SPF. Jesienią sięgamy po kremy z bogatym nawilżeniem, a także oczyszczające zabiegi złuszczające. Zimą szczególną uwagę zwracamy na intensywne nawilżenie i ochronę przed mrozem.Odpowiednia pielęgnacja dostosowana do warunków pogodowych pomoże utrzymać skórę w dobrej kondycji przez cały rok.

Artykuł
01.02.2024
Finapil - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Finapil - Recepta online - e-Recepta z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Finapil jest lekiem stosowanym w leczeniu łysienia typu męskiego, a nawet odwrócenia procesu łysienia. Co jest substancją czynną leku Finapil? Czy konieczne jest stosowanie leku codziennie? Kto nie może stosować leku Finapil?

Charakterystyka produktów leczniczych
20.03.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!