Jodek potasu - kiedy i po co go stosować? Jak wygląda dawkowanie przy zagrożeniu promieniowaniem?

Opublikowano 28.03.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Jodek potasu - kiedy i po co go stosować? Jak wygląda dawkowanie przy zagrożeniu promieniowaniem?

Jodek potasu, który wraz z jodem i wodą tworzy płyn Lugola, jest pamiętany przez pryzmat katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Czy aktualna sytuacja polityczna, w tym działania w rejonie zaporoskiej elektrowni atomowej, oznacza jego wielki powrót? Jakie działanie ma jodek potasu? Czy jest sens go przyjmować?

Spis treści

Jod i jodek potasu - jakie są ich właściwości?

Czym jest jodek potasu?

Jodek potasu jest związkiem chemicznym, który łatwo rozpuszcza się w wodzie. Po zmieszaniu niewielkich ilości jodu i jodku potasu w wodzie otrzymujemy preparat znany jako płyn Lugola.

Na rynku dostępne są zarówno preparaty do przyrządzania roztworu jodku sodu, jak i tabletki, które poza jodkiem potasu zawierają wypełniacz, taki jak np. celuloza mikrokrystaliczna.

Jodek potasu stosuje się jako środek do płukania gardła, niektórzy pamiętają go także z lekcji chemii - doskonale nadaje się do wykrywania skrobi. Istotnym aspektem stosowania jodku potasu jest także jodowanie soli.

Czy jod jest potrzebny?

Tarczyca jest narządem położonym w obrębie szyi, który dzięki wytwarzaniu hormonów w bardzo złożony sposób reguluje metabolizm, rozwój i wzrost organizmu. Jedną z najważniejszych składowych hormonów tarczycowych, trójjodotyroniny (fT3) i tyroksyny (fT4), jest właśnie jod.

Niedobór jodu w organizmie uniemożliwia właściwe wytworzenie hormonów tarczycy i prowadzi do objawów niedoczynności. U mieszkańców regionów, które cechują się zbyt niską zawartością jodu w diecie i środowisku naturalnym, może dojść również do nadmiernego rozrostu tarczycy (tzw. wole endemiczne).

Jodowanie soli, tzn. dodawanie małych ilości jodku potasu lub jodanu potasu do soli kuchennej, ma duże znaczenie dla naszego zdrowia. Dostarczenie odpowiedniej ilości jodu do organizmu pozwala na właściwe funkcjonowanie tarczycy, zapobiegając jej niedoczynności oraz tworzeniu się wola.

W przeszłości niedobór jodu stanowił duży problem populacyjny, także w Polsce. Obowiązkowe jodowanie soli stało się doskonałym remedium w tej sytuacji bez konieczności uzupełniania poziomu jodu poprzez np. suplementy diety.

Zobacz także: Jakie badania wykonać, aby sprawdzić tarczycę?

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Radiojod - jakie są zagrożenia i korzyści?

Jakie zagrożenia niesie za sobą radiojod?

Radioaktywny jod (radiojod) używany jest w elektrowniach jądrowych oraz uwalniany do środowiska wskutek użycia broni jądrowej. Radiojod traktowany jest przez tarczycę tak jak "zwykły" jod, narząd pochłania toksyczną substancję i wykorzystuje ją do produkcji hormonów.

Duża ilość dostarczonego radiojodu prowadzi do uszkodzenia komórek tarczycy, a pozostałe zdrowe komórki narażone są na jeszcze większe promieniowanie, co prowadzi do poważnych następstw zdrowotnych.

Uszkodzenie tarczycy na skutek promieniowania i magazynowanie radiojodu może prowadzić do rozwoju raka tarczycy.

Jakie korzyści niesie za sobą użycie radiojodu?

Co ciekawe, promieniotwórczy jod wykorzystywany jest także w leczeniu chorób tj. np. nadczynność tarczycy czy nowotwory. Zagadnieniami związanymi z wykorzystywaniem izotopów radioaktywnych w diagnostyce i leczeniu zajmuje się medycyna nuklearna.

Zasadnicza różnica polega na tym, że podczas terapii dawka promieniowania jest ściśle określona i nie zagraża pacjentowi tak jak nagłe, niekontrolowane narażenie na dużą ilość radioaktywnego jodu.

Pacjent poddawany leczeniu z użyciem promieniotwórczych materiałów otaczany jest odpowiednią opieką, aby nie stanowił zagrożenia dla siebie i innych.

Jodek potasu - kiedy i po co stosować? Dawkowanie przy zagrożeniu promieniowaniem

Jodek potasu - przed czym chroni i w jaki sposób?

Profilaktyczne podanie jodku potasu przed spodziewanym narażeniem na radiojod zmniejsza stopień wchłaniania toksycznej substancji. Działanie jest specyficzne i ograniczone - jodek potasu chroni tarczycę, ale nie zabezpiecza przed innymi skutkami ekspozycji na promieniowanie.

Przyjęcie jodku potasu spodowoduje zablokowanie wchłaniania jodu radioaktywnego, gdyż stężenie jodu we krwi będzie już zbyt wysokie. Taki mechanizm nosi nazwę zjawiska Wolffa-Chaikoffa. Czasowo może doprowadzić ono do niedoczynności tarczycy na skutek zmniejszenia naturalnej produkcji hormonów tarczycy.

Profilaktyczne przyjęcie jodku potasu prowadzi również do rozcieńczenia radioaktywnego jodu jodem nieradioaktywnym i tym samym zmniejszenia wychwytu radiojodu z krwi przez tarczycę.

Jodek potasu zajmuje też receptory odpowiedzialne za wychwyt jodu z krwi, co powoduje, że radiojod nie może się do nich przyłączyć i zostać zmagazynowany przez tarczycę.

Czy warto stosować jodek potasu "na zapas"?

Jodek potasu to substancja wywierająca wpływ na funkcjonowanie organizmu. Wielokrotne powtarzanie dawek może prowadzić do poważnych działań niepożądanych tj. m.in. nadczynność tarczycy, wymioty, biegunka, wysypka. Jest to szczególnie niebezpieczne dla pacjentów cierpiących na choroby układu krążenia, u których zaburzenia funkcji tarczycy mogą skutkować m.in. zaburzeniami rytmu serca. Prowadzenie zdrowego trybu życia będzie dużo korzystniejsze niż przyjmowanie jodku potasu na własną rękę.

Ze względów bezpieczeństwa preparatów jodu nie należy przyjmować "na zapas", a jedynie w konkretnych wskazaniach. Jodek potasu należy przyjąć lub podać bliskim na kilka-kilkanaście godzin przed dotarciem skażonego powietrza do otoczenia pacjenta.

Dawkowanie jodku potasu przy zagrożeniu promieniowaniem

Zgodnie z wytycznymi WHO, skuteczna blokada wychwytu radiojodu przez tarczycę zachodzi przy przyjęciu 100 mg stabilnego jodu, co odpowiada 130 mg jodku potasu. Dawki dla dzieci powinny być odpowiednio mniejsze.

Uważa się jednak, że potencjalne korzyści z przyjęcia jodku potasu są mniejsze od ryzyka wystąpienia komplikacji u osób powyżej ok. 60 roku życia, gdyż rak tarczycy jest powikłaniem występującym z opóźnieniem.

Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią również powinny przyjąć dawkę profilaktyczną w przypadku zagrożenia promieniowaniem, ponieważ radioaktywny jod przenika zarówno przez łożyska, jak i do pokarmu.

W przypadku dalszego narażenia na promieniowanie dopuszczalne jest przyjęcie kolejnej dawki jodku potasu po kilku dniach. Wszystkie te działania powinny być podejmowane zgodnie z komunikatami odpowiednich służb.

Jodek potasu w Polsce - gdzie dostanę ten lek?

Jodek potasu w postaci tabletek czy płynu Lugola jest dostępny w polskich w aptekach.

Aktualnie do wielu punktów w Polsce (w samym województwie mazowieckim powstało 1648 takich placówek) dystrybuowane są preparaty jodku potasu. Jeśli zajdzie taka konieczność będą one wydawane mieszkańcom kraju w szybkim tempie.

Dzięki odpowiednim stacjom pomiarowym, Państwowa Agencja Atomistyki monitoruje poziom promieniowania jonizującego w Polsce, co pozwala na szybkie wykrycie niebezpiecznych izotopów i podjęcie odpowiednich działań. Na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/paa/sytuacja-radiacyjna dostępna jest mapa z aktualnymi danymi pomiarowymi.

Inni czytali również

Zatkane ucho  Jak odetkać i czyścić uszy?
Zatkane ucho. Jak odetkać i czyścić uszy?

Zatkane ucho to bardzo częsty i popularny w gabinetach otolaryngologicznych problem. Zazwyczaj dochodzi do niego w związku z zalegającą wydzieliną i niewłaściwą higieną. Może powodować pogorszenie słuchu, szumy uszne, a nawet zaburzenia równowagi.Jakie mogą być inne przyczyny zatkanego ucha? Jak zapobiegać jego zatykaniu? Jak skutecznie je odetkać?

Artykuł
30.01.2024
Co zrobić z lekami po zmarłej osobie?
Co zrobić z lekami po zmarłej osobie?

Wiele osób zastanawia się, co zrobić z niepotrzebnymi lekami. To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Szczególnie ta kwestia pojawia się po śmierci pacjenta, który przyjmował preparaty medyczne. Jeśli dany lek nie przekroczył daty ważności, to czy można go oddać do apteki czy hospicjum? Okazuje się, że sprawa nie jest oczywista jak mogłoby się wydawać. W tym artykule przyjrzymy się, jak w Polsce traktowane są niewykorzystane leki.

Artykuł
20.12.2023
Co zrobić, kiedy nie mam recepty na lek?
Co zrobić, kiedy nie mam recepty na lek?

W przypadkach zagrożenia zdrowia i życia, gdy pacjent nie posiada recepty na niezbędne leki, farmaceuta może wystawić receptę na potrzebny produkt leczniczy. W poniższym artykule omówimy, czym jest recepta farmaceutyczna i w jakich sytuacjach można z niej skorzystać.

Artykuł
27.03.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!