Hydroksyzyna – informacje o leku, dawkowanie oraz przeciwwskazania

Opublikowano 05.10.2021

Hydroksyzyna – informacje o leku  dawkowanie oraz przeciwwskazania

Hydroksyzyna wykazuje właściwości przeciwświądowe, przeciwlękowe oraz uspokajające. Substancją aktywną preparatu jest chlorowodorek hydroksyzyny.

Informacje ogólne, stosowanie oraz dawkowanie preparatu hydroksyzyna

Czym jest hydroksyzyna?

Hydroksyzyna to lek przeciwhistaminowy najstarszej generacji, wskazany w leczeniu lęku, objawowym leczeniu świądu oraz jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi.   

Hydroksyzyna to produkt o bardzo szerokim spektrum działania. Jego działanie przeciwhistaminowe (łagodzące objawy uczulenia), rozszerzające oskrzela, przeciwwymiotne oraz uspokajające zostało udowodnione i potwierdzone klinicznie. 

W badaniach farmakologicznych, które oceniały bezpieczeństwo leku nie ujawniono istotnego zagrożenia związanego z zażywaniem hydroksyzyny.

Mechanizm działania leku

Hydroksyzyna dzięki zdolności do blokowania receptorów histaminowych udaremnia efekt histaminy tzn. łagodzi świąd, redukuje rozmiar bąbli pokrzywkowych, działa przeciwwymiotnie, rozszerza oskrzela i zmniejsza ilość produkowanej w drogach oddechowych wydzieliny. 

Z uwagi na swój nieselektywny charakter hydroksyzyna hamuje również aktywność poszczególnych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego. Proces ten obniża wewnętrzne napięcie lękowe, minimalizuje uczucie niepokoju oraz zmniejsza napięcie mięśniowe. Hydroksyzyna nie ma zdolności do hamowania funkcji samej kory mózgowej. 

Dodatkowo lek wykazuje również właściwości cholinolityczne, przeciwbólowe oraz wpływa na ilość i jakość snu - skraca czas zasypiania, zmniejsza ilość przebudzeń w nocy i wydłuża całkowity czas snu. 

Jakie są dostępne formy leku?

Hydroksyzyna jest dostępna w 3 postaciach: tabletek, syropu oraz w postaci do wstrzykiwania

Możemy spotkać się również z różnymi dawkami tego leku: 10 mg, 25 mg w przypadku produktów doustnych oraz 2 mg/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań. 

Jak stosować lek?

Hydroksyzynę w postaci tabletek należy przyjmować doustnie, w całości, popijając dużą ilością wody. Lek należy stosować po posiłkach

Działanie przeciwświądowe rozpoczyna się po około jednej godzinie od doustnego przyjęcia hydroksyzyny, działanie uspokajające po ok 5-10 minutach po spożyciu leku w postaci syropu oraz 30-45 minutach po przyjęciu leku w postaci tabletek. 

Hydroksyzyna szybko wchłania się z przewodu pokarmowego i swoje maksymalne stężenie osiąga po około dwóch godzinach od doustnego przyjęcia leku. 

Jak dawkować lek u dorosłych? 

Hydroksyzynę należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce, a czas leczenia powinien być możliwie jak najkrótszy. 

W objawowym leczeniu lęku podstawowa dawka wynosi 50 mg na dobę w 2 lub 3 dawkach podzielonych. W ciężkich przypadkach dawkę można zwiększyć do maksymalnie 100 mg dziennie. 

Podczas objawowego leczenia świądu terapię rozpoczyna się od dawki 25 mg przed snem. W późniejszym okresie można zwiększyć dawkę do 25 mg 3-4 razy na dobę. Nie należy przekraczać dobowej dawki 100 mg hydroksyzyny.  

Po 4 tygodniach leczenia pacjentów używających hydroksyzyny w celu zmniejszenia lęku, nie zaobserwowano objawów odstawienia.

Jak stosować Hydroksyzynę u dzieci?

U dzieci ważących więcej niż 40 kg sposób dawkowania jest identyczny jak u dorosłych. 

U dzieci ważących mniej niż 40 kg maksymalna dobowa dawka hydroksyzyny wynosi 2 mg na każdy kilogram masy ciała. W przypadku leczenia świądu stosuje się hydroksyzynę w dawce od 1 do 2 mg na kilogram w dawkach podzielonych. 

Preferowaną postacią leku u dzieci od 12 miesiąca życia do 6 roku życia jest hydroksyzyna w postaci syropu doustnego. 

Przyjmowanie preparatów zawierających hydroksyzynę przez osoby starsze

U osób w podeszłym wieku leczenie należy rozpocząć stosując połowę dawki zalecanej dla osób dorosłych. 

Jaka jest maksymalna dawka dobowa hydroksyzyny?

Maksymalna dawka dobowa hydroksyzyny wynosi 100 mg. 

Szczególną grupą pacjentów są chorzy z umiarkowaną i ciężką niewydolnością nerek oraz niewydolnością wątroby. U tych osób zaleca się zmniejszenie dobowej dawki hydroksyzyny do 50 mg.

Możliwe działania niepożądane hydroksyzyny

Jakie mogą być działania niepożądane hydroksyzyny?

Działania niepożądane związane z przyjmowaniem leków zawierających hydroksyzynę, dotyczą najczęściej jej depresyjnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Niebezpieczne jest także jej paradoksalne działanie pobudzające, przeciwcholinergiczne  lub ewentualne reakcje nadwrażliwości. 

Działania niepożądane, które wystąpiły u co najmniej jednego procenta pacjentów to: senność, ból głowy, zmęczenie, suchość w jamie ustnej, mała liczba płytek krwi, agresywność, depresja, tiki, biegunka, trudności w oddawaniu moczu, bezwiedne oddawanie moczu, złe samopoczucie, obrzęki, bóle głowy, nadmierne pocenie się, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, niedrożność jelit, zwiększenie masy ciała. 

Nadmiar hydroksyzyny może wywołać zaburzenia rytmu serca

Leczenie hydroksyzyną należy przerwać na co najmniej 5 dni przed planowanym wykonaniem testów na alergię i testu prowokacji oskrzelowej z metacholiną, ponieważ hydroksyzyna może wpłynąć na wyniki tych badań. 

Wykazano, że stosowanie hydroksyzyny w prawidłowych dawkach nie zwiększa wydzielania kwasu solnego w żołądku, nie zmienia jego kwasowości i w większości przypadków wykazuje nawet niewielkie działanie przeciwwydzielnicze.

Jakie są objawy przedawkowania leku?

U osób, które zastosowały hydroksyzynę w dawce znacznie przekraczającej dobową dawkę maksymalną, zauważono pojawienie się objawów przedawkowania m.in.: nudności, wymioty, przyspieszone bicie serca, gorączkę, senność, drżenia, splątanie, omamy, obniżenie poziomu świadomości, niewydolność oddechową, drgawki, zbyt niskie ciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, śpiączkę oraz zapaść krążeniowo-oddechową. 

Nie istnieje specjalna odtrutka na hydroksyzynę. W przypadku przedawkowania pozostaje jedynie leczenie objawowe.

Gdzie można zgłaszać działania niepożądane preparatów zawierających hydroksyzynę?

Jeśli pacjent podejrzewa u siebie występowanie objawów niepożądanych preparatu, zawierającego hydroksyzynę powinien powiadomić o tym jak najszybciej wyspecjalizowany personel medyczny. Informacje o ewentualnych działaniach ubocznych są przekazywane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. 

Przeciwwskazania oraz środki ostrożności związane z hydroksyzyną

Jakie są przeciwskazania do stosowania hydroksyzyny?

Hydroksyzyna przeciwwskazana jest w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną preparatu -  chlorowodorek hydroksyzyny lub substancje pomocnicze - laktoza jednowodna, skrobia kukurydziana, celuloza mikrokrystaliczna, powidon K 25, talk, magnezu stearynian. 

Osoby, które przeszły w przeszłości wstrząs anafilaktyczny po zażyciu preparatów zawierających hydroksyzynę nie powinny przyjmować ponownie tego leku. 

Lek przeciwwskazany jest również przy nadwrażliwości na cetyryzynę, fizostygminę, pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę.

Hydroksyzyna przeciwwskazana jest dla osób z: porfirią, nabytym lub wrodzonym wydłużeniem odstępu QT, znaczącymi zaburzeniami elektrolitowymi takimi jak hipokaliemia czy hipomagnezemia, znaczną bradykardią.

Nie można stosować hydroksyzyny przy jednoczesnej terapii za pomocą leków, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT lub wywołują zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. 

Szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów zawierających hydroksyzynę powinny zachować osoby ze zwiększoną skłonnością do drgawek

W związku z potencjalnym efektem przeciwcholinergicznym osoby z jaskrą, utrudnionym odpływem moczu z pęcherza moczowego, osłabioną perystaltyką przewodu pokarmowego, otępieniem i miastenią oraz osoby stosujące leki o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy powinny zachować ostrożność podczas stosowania hydroksyzyny. U tych pacjentów konieczne może być indywidualne dostosowywanie dawki leku. 

Z uwagi na zawartość laktozy produktu tego powinny unikać osoby z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy. 

Interakcje Hydroksyzyny z innymi lekami

Leki których nie powinno się przyjmować razem z preparatami zawierającymi hydroksyzynę to m.in.: leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna), klasy III (np. amiodaron, sotalol), niektóre leki przeciwhistaminowe (np. cymetydyna), leki przeciwpsychotyczne (np. haloperidol), leki przeciwdepresyjne (np. citalopram, escitalopram), leki przeciwmalaryczne (np. meflochina), niektóre antybiotyki (np.  erytromycyna, lewofloksacyna), niektóre leki przeciwgrzybicze (np. pentamidyna), niektóre leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego (np. prukalopryd), niektóre leki stosowane w leczeniu nowotworów (np. toremifen, wandetanib), inhibitory MAO, metadon, barbiturany. 

Hydroksyzyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, dlatego by uniknąć niekontrolowanych krwawień, należy dostosować dawkę leku. 

Zioła uspokajające takie jak melisa, szyszki chmielu, kozłek lekarski również mogą nasilać działanie hydroksyzyny. 

Leki zawierające hydroksyzynę a alkohol

Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać spożywania alkoholu oraz innych leków uspokajających, ponieważ mogą on nasilać działanie leku. 

Leki z hydroksyzyną a ciąża

Nie należy przyjmować preparatów zawierających hydroksyzynę w okresie ciąży. Hydroksyzyna ma zdolność przenikania przez łożysko. Gdy dostanie się do organizmu płodu, osiąga tam stężenie większe niż w organizmie matki. 

U noworodków, których matki stosowały hydroksyzynę w okresie ciąży, bezpośrednio oraz kilka godzin po urodzeniu można było zaobserwować m.in.: zmniejszenie napięcia mięśniowego, zaburzenia ruchowe, niewydolność ośrodkowego układu nerwowego, niedotlenienie lub zatrzymanie moczu. 

Hydroksyzyna a karmienie piersią

Metabolity hydroksyzyny mają zdolność przechodzenia do mleka matki, dlatego lek ten przeciwwskazany jest w okresie karmienia piersią. 

Jeśli konieczne będzie zastosowanie preparatu leczniczego zawierającego hydroksyzynę podczas karmienia piersią, lek należy przyjąć po zakończonym karmieniu, a następną porcją mleka odrzucić.  

Wpływ leku na płodność

Badania naukowe przeprowadzone z użyciem leków zawierających hydroksyzynę wykazały negatywny wpływ na płodność krótko po zażyciu leku. 

Preparat hydroksyzyna a prowadzenie pojazdów mechanicznych 

Leki zawierające hydroksyzynę mogą negatywnie wpływać na koncentrację i zdolność reakcji, dlatego po zażyciu leku nie należy prowadzić samochodu oraz prowadzić innych pojazdów mechanicznych. 

Należy pamiętać, by przed użyciem leku zapoznać się z treścią ulotki dołączonej do opakowania lub skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ każdy lek niewłaściwie stosowany może zagrażać życiu lub zdrowiu. Dokładne informacje dotyczące charakterystyki produktu znajdują się w ulotce dołączonej do opakowania preparatu. 

Dane zamieszczone w artykule mają charakter jedynie informacyjny, nie zastępują przepisów prawnych i nie mogą zostać podstawą do jakichkolwiek roszczeń.

Podsumowanie informacji dotyczących hydroksyzyny

Substancja czynna: Chlorowodorek hydroksyzyny

Wskazania: Leczenie lęku; Leczenie świądu; Premedykacja przed zabiegami

Zastosowanie: Doustne; Iniekcje domięśniowe

Dawkowanie: W leczeniu lęku 50 mg na dobę w 2 lub 3 dawkach podzielonych. W leczeniu świądu rozpoczyna się od 25 mg przed snem, w późniejszym okresie można zwiększyć dawkę do 25 mg 3-4 razy na dobę. Dobowa dawka maksymalna 100 mg

Główne przeciwwskazania: Porfiria, nadwrażliwość na substancję czynną, cetyryzynę, fizostygminę, pochodne piperazyny, aminofilinę, etylenodiaminę, nabyte lub wrodzone wydłużenie odstępu QT, równoczesne przyjmowanie leków wydłużających odstęp QT, znaczące zaburzenia elektrolitowe tj. hipokaliemia czy hipomagnezemia, znaczna bradykardia, ciąża i okres karmienia piersią

Główne działania niepożądane: Senność, ból głowy, zmęczenie, suchość w jamie ustnej, mała liczba płytek krwi, agresywność, depresja, tiki, biegunka, trudności w oddawaniu moczu, bezwiedne oddawanie moczu, złe samopoczucie, obrzęki, bóle głowy, nadmierne pocenie, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, niedrożność jelit, zwiększenie masy ciała