Grypa i szczepionki na grypę (Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra)

Opublikowano 28.10.2021

Grypa i szczepionki na grypę (Vaxigrip Tetra  Influvac Tetra)

Grypa jest chorobą wirusową, która towarzyszyła ludzkości już od czasów starożytności. Po raz pierwszy została opisana przez Hipokratesa w 412 roku p.n.e. Od XVI wieku pojawiały się kolejne fale pandemii grypy, z których najbardziej niebezpieczną była pandemia „hiszpanki”  w 1918 roku.                              Do ograniczenia rozwoju grypy w latach późniejszych przyczyniły się szczepienia ochronne, które wyprzedziły rozwój leków przeciwko grypie. Ostatnia pandemia grypy wybuchła w latach 2009-2010 i spowodowana była przez szczep H1N1.

 

Aktualnie szacuje się, że na świecie rocznie dochodzi do 1 miliarda zachorowań na grypę rocznie a powikłania dotyczą nawet 3-5 milionów chorych. Sezon zachorowań na grypę na półkuli północnej zazwyczaj rozpoczyna się w październiku i trwa aż do kwietnia kolejnego roku. Szczepienie warto wykonać przed rozpoczęciem  sezonu zachorowań, lecz nie ma przeciwskazań, by zaszczepić się także podczas jego trwania. Aktualnie najpopularniejszymi szczepionkami ‘’martwymi’’ na polskim rynku są: Vaxigrip tetra oraz Influvac tetra. Dostępna jest również szczepionka ‘’żywa’’ podawana donosowo – Fluenz Tetra, jednak jest ona zarejestrowana jedynie do stosowania u dzieci.

 

Liczby zachorowań w czasie sezonów grypowych jest bardzo zmienna.          W krajach rozwiniętych corocznie choruje na  grypę 5-10% dorosłych oraz 20-30% dzieci. W sezonie 2016/17 w Polsce zgłoszono ponad 3,8 mln zachorowań. W sezonie 2020/21 odnotowano łącznie ok 2,2 mln zachorowań. Taki spadek związany jest między innymi z m.in.: obostrzeniami sanitarnymi związanymi z epidemią COVID-19 oraz mniejszą zgłaszalnością chorych do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej związaną z obawą przed zarażeniem SARS CoV-2. 

Czym jest grypa?

Grypa to choroba zakaźna, która jest wywoływana głównie przez wirusy grypy typu A, B i C. Najczęściej to typ A i B wirusa grypy odpowiedzialne są za epidemiczne zachorowania u ludzi ze względu na swój duży potencjał do mutacji. Typ C natomiast odpowiedzialny jest za łagodne zachorowania i nie ma potencjału do wywoływania epidemii. Konieczność corocznej modyfikacji składu szczepionek na grypę związana jest głównie z dużą zmiennością antygenową wirusa grypy typu A.

 

Drogi zakażenia oraz objawy grypy

Grypa jest przenoszona drogą kropelkową, czyli przez kasłanie i kichanie oraz poprzez bezpośredni kontakt ze skażonymi przedmiotami, powierzchniami oraz rękoma, a źródłem zakażenia jest chory lub zakażony człowiek. Co ciekawe, rezerwuarem wirusa grypy A mogą być też niektóre zwierzęta, takie jak ptaki, konie, kotowate oraz psy. Wirus typu B stanowi źródło zakażenia jedynie dla człowieka. Wirus grypy typu C jest przyczyną zachorowań głównie wśród dzieci. Białka występujące na powierzchni wirusa łączą się z komórkami nabłonka dróg oddechowych, następnie dochodzi do wchłonięcia wirusa do komórek, gdzie zachodzi jego replikacja. Już po sześciu godzinach uwalniane są nowe cząsteczki wirusa i są one zdolne do zakażenia kolejnych komórek.

Okres rozwoju choroby wynosi od 1 do 4 dni. Okres zakaźności u chorych dorosłych to 1 dzień przed i do 5 dni po wystąpieniu objawów. Osoby z ciężkimi zaburzeniami odporności mogą przenosić wirusa nawet przez kilka miesięcy po zakończeniu choroby. Jeden chory zaraża średnio 4 następne osoby. Najczęstszymi objawami związanymi z zakażeniem są: wysoka gorączka, katar, kaszel, ból głowy, bóle mięśniowe, ogólne uczucie osłabienia i rozbicia, mogą pojawić się wymioty, biegunka oraz ból brzucha. Objawy mogą utrzymywać się nawet 2 tygodnie! Powodem ciężkiego przebiegu grypy są jej powikłania , takie jak: zapalenie płuc, oskrzeli, zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia, zapalenie ucha środkowego, zaostrzenie istniejących już chorób przewlekłych oraz powikłania neurologiczne.

Grupami ryzyka szczególnie narażonymi na zachorowanie na grypę są: wszystkie dzieci w wieku 6-59 miesięcy, osoby przewlekle chore na schorzenia płuc, np. astmę oskrzelową, choroby układu krążenia, nerek, wątroby, zaburzenia neurologiczne, hematologiczne, metaboliczne, w tym cukrzycę, pacjenci z upośledzoną odpornością, kobiety ciężarne, osoby przebywające w ośrodkach opieki długoterminowej, pacjenci skrajnie otyli oraz osoby starsze.

 

W razie podejrzenia zachorowania, szczególnie w aktualnej sytuacji epidemicznej związanej z wirusem SARS-CoV2, w żadnym wypadku nie należy chodzić do pracy i powinno się zostać w domu i odpoczywać. 

Szczepienia przeciwko grypie

Szczepionki przeciwko grypie nie chronią w stu procentach przed zakażeniem. Aktualnie jest to najbardziej skuteczne narzędzie służące zapobieganiu rozwinięciu się groźnych powikłań zdrowotnych związanych z zachorowaniem. Szczepionka przeciw grypie zaczyna działać po około 14 dniach od podania a ochrona trwa około dziewięciu – dwunastu miesięcy. Szczepionkę na grypę można podać jednocześnie z innymi szczepionkami, również ze szczepionką przeciwko COVID-19.

 

Zarówno szczepionka Influvac Tetra jak i Vaxigrip Tetra są szczepionkami czterowalentnymi, co oznacza, że składają się z 4 szczepów wirusa grypy. Taki skład zwiększa szansę skuteczności szczepienia, ponieważ nie mamy pewności, jaki typ wirusa będzie dominował w danym sezonie zachorowań. 

Możliwe działania niepożądane szczepienia przeciwko grypie

W skład szczepionki przeciwko grypie wchodzi zabity wirus, dlatego sama w sobie nie może ona doprowadzić do zachorowania na grypę. Warto wspomnieć, iż szczepionki przeciwko grypie cechują się najmniejszą liczbą zgłaszanych odczynów poszczepiennych. Zarówno Influvac Tetra oraz Vaxigrip Tetra mogą wywoływać podobne działania niepożądane. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi mogącymi wystąpić po iniekcji są: zaczerwienienie, swędzenie, obrzęk w miejscu wkłucia, uczucie zmęczenia, osłabienia, gorączka, kaszel, chrypka, bóle mięśni, bóle głowy. Zazwyczaj nasilenie tych objawów jest łagodne i trwają one około 1-3 dni. 

Przeciwwskazania do szczepienia przeciwko grypie oraz środki ostrożności

Nie należy podawać Influvac Tetra oraz Vaxigrip Tetra grypie żadnej osobie, u której w przeszłości nastąpiła ciężka reakcja alergiczna po otrzymaniu szczepienia przeciw grypie. Nie ma przeciwskazań do stosowania produktu u osób, u których doszło do łagodnej reakcji alergicznej. Czasowo należy się wstrzymać ze szczepieniem u osób, u których aktualnie występuje ostra choroba zakaźna.  Obie szczepionki można podawać zarówno ciężarnym, jak i kobietom karmiącym piersią. Brak jest jakichkolwiek danych dotyczących wpływu na płodność. Decyzja ta powinna być jednak zawsze omówiona z lekarzem prowadzącym.

Odpowiedź ze strony układu immunologicznego u pacjentów z wrodzoną chorobą immunologiczną lub podczas immunosupresji może być niewystarczająca. W żadnym wypadku nie należy stosować Influvac Tetra ani Vaxigrip Tetra donaczyniowo. Szczepionkę należy podawać domięśniowo lub głęboko podskórnie.

Preferowanym miejscem podania jest mięsień naramienny. Tak jak w przypadku innych szczepionek podawanych domięśniowo, zarówno Influvac Tetra jak i Vaxigrip Tetra nie należy podawać osobom z zaburzeniami krzepnięcia oraz niską liczbą płytek krwi, ponieważ może wystąpić krwawienie po podaniu domięśniowym. Reakcje związane z lękiem ,np. omdlenia, hiperwentylacja, mogą wystąpić po każdym szczepieniu lub nawet przed podaniem szczepionki jako reakcja na wkłucie igły. Omdleniu mogą towarzyszyć przemijające zaburzenia widzenia, mrowienie, drętwienie. Po szczepieniu obserwowane były obserwowane fałszywie dodatnie wyniki badań przesiewowych mających na celu wykrycie przeciwciał przeciwko HIV-1, wirusowemu zapaleniu wątroby typu C, jednak badania potwierdzające chorobę przeprowadzane innymi metodami umożliwiają zweryfikowanie wyników.

Influvac Tetra oraz Vaxigrip Tetra należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2 do 8 stopni Celsjusza. Szczepionek nie należy zamrażać oraz powinny one być przechowywane w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem. Przed podaniem produkt leczniczy powinien osiągnąć temperaturę pokojową. Szczepionka nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. 

Różnice między Influvac Tetra a Vaxigrip Tetra

W Polsce najpopularniejszymi szczepionkami czterowalentnymi są Influvac Tetra oraz Vaxigrip Tetra. Są produktami sezonowymi, czyli co roku ich skład jest nieco inny. Obie szczepionki dostępne są na receptę , a ich cena jest odgórnie ustalana przez Ministerstwo Zdrowia. Zazwyczaj nie jest ona wysoka, dlatego nie sprawi poważnego obciążenia budżetu domowego. Oba preparaty występują w postaci zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce po pół militra produktu. Są dostępne dwa rodzaje opakowań – jedne z załączoną igłą, inne bez. W skład szczepionek wchodzą po dwa szczepy wirusa grypy typu A oraz B. Profil bezpieczeństwa obu preparatów jest podobny. Obie szczepionki mogą być podawane kobietom ciężarnym oraz karmiącym piersią, jednak przed zastosowaniem produktów zawsze należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym. Główną różnicą pomiędzy tymi dwoma preparatami jest fakt, iż Vaxigrip Tetra może być podane szerszej grupie pacjentów, ponieważ jest dopuszczony do podania dzieciom już po 6. miesiącu życia. Influvac Tetra można podawać dopiero po trzecim roku życia. Najważniejsze jest jednak, iż skuteczność obu powyższych preparatów jest porównywalna i w badaniach klinicznych nie wykazano statystycznie przewagi któregoś z preparatów.

 

Inni czytali również

EVRA - antykoncepcja - stosowanie, dawkowanie i informacje o leku

EVRA - antykoncepcja - stosowanie, dawkowanie i informacje o leku

EVRA jest złożonym preparatem antykoncepcyjnym, który w swoim składzie zawiera dwie substancje czynne - estrogen oraz progesteron. Produkt służy do zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym. Nie należy go stosować u osób cierpiących na nadwrażliwość na którykolwiek ze składników leku, u osób z zakrzepicą żylną, zatorowością płucną, migreną z aurą ogniskową, zaburzeniami czynności wątroby, mających niedobory antytrombiny III, białka C, białka S, po zawale serca, u osób u których istnienie ryzyko raka piersi, endometrium lub innego rodzaju nowotworu estrogenozależnego. Plaster należy nakleić na skórę w okolicy pośladków, brzucha, górnej części ramienia lub tułowia 1, 8 oraz 15 dnia cyklu. Od 22. Do 28. dnia nie należy przyklejać plastra, aby w tym czasie u pacjentki mogła wystąpić miesiączka. Nie należy przerywać stosowania produktu na czas dłuższy niż 7 dni. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi stosowania produktu leczniczego EVRA są: suchość sromu i pochwy, obrzęk i tkliwość piersi, bolesne miesiączki, zaburzenia poziomu libido, bóle głowy, upławy, spadek samopoczucia, zmęczenie, wzrost masy ciała, zapalenie okrężnicy i pęcherzyka żółciowego, kamica żółciowa, reakcje skórne oraz zatorowość płucna. Przed użyciem należy wykonać badania krwi oraz skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany może zagrażać życiu lub zdrowiu.

Charakterystyka produktów leczniczych
21.08.2021