Depresja anaklityczna - co to jest? Czy możliwe jest wystąpienie depresji u niemowląt?

Opublikowano 21.02.2024

Autor Redakcja Erecept.pl

Depresja anaklityczna - co to jest? Czy możliwe jest wystąpienie depresji u niemowląt?

Wystąpienie depresji u niemowlęcia wydaje się nieprawdopodobne, ale jednak jest możliwe. Termin depresji anaklitycznej funkcjonuje już od bardzo dawna i pojawił się w literaturze po raz pierwszy w 1940 roku.

Objawy depresji u niemowląt i noworodków są odmienne niż te obserwowane u osób dorosłych czy starszych dzieci. Do rozwoju depresji anaklitycznej przyczynia się przede wszystkim izolacja od matki lub innego podstawowego opiekuna. Czy dziecięca depresja może w późniejszym życiu wpływać na relacje oraz funkcjonowanie?

Spis treści

Czym jest depresja anaklityczna?

Depresja anaklityczna (inaczej hospitalizm, choroba sieroca) to rodzaj zaburzeń zachowania występujący u niemowląt i noworodków. Przyczyną pojawienia się tego rodzaju zaburzeń jest długotrwała separacja od matki lub innej osoby pierwotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem. Źródła podają, że depresja anaklityczna rozwija się po około 3 miesiącach od momentu separacji od matki.

Jakie są objawy depresji anaklitycznej?

Objawy depresji anaklitycznej są niecharakterystyczne, ponieważ dzieci w tym wieku nie potrafią zwerbalizować swoich odczuć i emocji. Symptomy, które pojawiają się u pacjentów dotkniętych chorobą, to:

  • zaburzenia snu,

  • mała ruchliwość,

  • utrata apetytu oraz spadek wagi,

  • niepokój, smutek, płacz,

  • zanik ssania,

  • brak typowej dla tego okresu rozwojowego reakcji płaczu,

  • wycofanie i odmowa interakcji z otoczeniem,

  • objawy dyspepsji,

  • zwiększona podatność na choroby wieku dziecięcego,

  • niekiedy epizody hipertermii.

Czy depresja anaklityczna jest uleczalna?

Depresja anaklityczna jest uleczalną jednostką chorobową i najczęściej przejściową, ponieważ po ponownym połączeniu z opiekunem, objawy depresji znikają. Jednak naukowcy pozostają niepewni, co do dalszych, długoterminowych implikacji behawioralnych, związanych z przejściem depresji anaklitycznej we wczesnym dzieciństwie.

e-Recepta online 49.99 ZŁ

Leki na potencje, leki stałe, antykoncepcja stała, przedłużenie terapii w chorobach przewlekłych.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Antykoncepcja awaryjna 59.99 ZŁ

Tabletka 'po', tabletka dzień po, tabletka do 72h, pigułka po.

Czas realizacji do 1 godziny roboczej*

Kogo dotyczy ten rodzaj depresji?

Najczęściej depresja anaklityczna rozwija się, gdy dziecko jest długotrwale odseparowane od matki lub innej osoby, która pierwotnie sprawowała nad nim opiekę. W pierwszym roku życia bardzo ważne jest tworzenie więzi, które zapewniają dziecku poczucie bezpieczeństwa, a tym samym pozwalają na optymalny rozwój malucha.

Depresja anaklityczna u dorosłych, może bardziej objawiać się jako zaburzenia stylu przywiązania, a nie jak zaburzenie depresyjne. Dorośli z depresją anaklityczną często mają lękowy styl przywiązania i mogą mieć trudności w relacjach międzyludzkich. Mogą przywiązywać większą wagę do relacji zamiast skupiać się na swojej autonomii i osobistych potrzebach.

Osoby te mogą być nadmiernie zależne od innej osoby i wykazywać głębokie pragnienie bycia kochanym, chronionym i pielęgnowanym. Związki, dla takich, osób są źródłem poczucia własnej wartości oraz najważniejszym celem.

Które dzieci są szczególne narażone na rozwój depresji anaklitycznej (choroby sierocej)?

To zaburzenie dotyczy przede wszystkim dzieci, które zostały odseparowane od opiekuna na długi okres czasu. Istnieje wiele różnych przyczyn rozłąki i wśród możliwych czynników wymienia się:

  • oddanie do domu dziecka,

  • długotrwały pobyt dziecka w szpitalu i izolacja dziecka od opiekunów,

  • hospitalizacja matki/opiekuna w oddziale szpitalnym ze względu na stan zdrowia,

  • śmierć bliskiej osoby dorosłej.

Jak leczyć depresję anaklityczną?

Leczenie depresji anaklitycznej powinno opierać się przede wszystkim na utworzeniu stałego, stabilnego i dobrego kontaktu dziecka z opiekunem.

Konsekwencje depresji anaklitycznej

Jeżeli nie zostaną podjęte kroki na wczesnym etapie życia, to później dziecko może rozwinąć nieprawidłowości przywiązania, a w dalszym życiu inne zaburzenia psychiczne (np. zaburzenia depresyjne, zaburzenia osobowości, nieprawidłowy styl przywiązania w dorosłości i wiele innych).

Badacze również podkreślają, jak istotne budowanie jest dobrej relacji z dzieckiem, nie tylko ze względu na zdrowie psychiczne dziecka, ale również jego wzrastanie. Istnieje zależność pomiędzy odpowiednim przywiązaniem, wskutek adekwatnej opieki w bardzo wczesnym dzieciństwie, a rozwojem mózgu.

Pozytywna interakcja pomiędzy matką a niemowlęciem przyczynia się do powstania większej ilości połączeń nerwowych pomiędzy korą czołową a układem limbicznym.

Zaburzenia przywiązania a depresja anaklityczna - co je łączy?

Klasyfikacja zaburzeń psychicznych nie uwzględnia depresji anaklitycznej jako jednostki chorobowej. Jednak istnieją inne, bliskoznaczne zaburzenia diagnozowane na późniejszym etapie życia dziecka i są one zwane zaburzeniami przywiązania. Aby zdiagnozować zaburzenia przywiązania, dziecko musi już "potrafić" wchodzić w interakcje z otoczeniem.

Czym są zaburzenia przywiązania?

Zaburzenia przywiązania jest to grupa zaburzeń, która dotyka niemowlęta oraz małe dzieci. Do najważniejszych symptomów tego zaburzenia należą nieprawidłowości w interakcjach dziecka z otoczeniem i wynikają one najczęściej z nieodpowiedniej opieki nad dzieckiem, fizycznego lub psychicznego zaniedbywania dziecka czy maltretowania. Wszystkie te czynniki prowadzą do pewnej patologii w tworzeniu relacji.

Do rodzajów zaburzeń przywiązania należą:

  • reaktywne zaburzenia przywiązania w dzieciństwie,

  • zaburzenia selektywności przywiązania w dzieciństwie.

Jak zaburzenia przywiązania wiążą się z depresją anaklityczną?

Pojawienie się objawów depresji anaklitycznej i brak ponownego połączenia z opiekunem może być przyczyną wystąpienia w przyszłości zaburzeń przywiązania.

Reaktywne zaburzenia przywiązania w dzieciństwie

Zaburzenie to diagnozowane jest u dzieci do około 5. roku życia. Jego najbardziej charakterystycznymi objawami są nieprawidłowe interakcje z otoczeniem. Bardzo ważne jest, aby wcześniej wykluczyć u dziecka opóźnienie w rozwoju lub inne zaburzenia rozwojowe.

Zaburzenie to jest najłatwiej zauważalne podczas rozstań i powitań opiekuna z dzieckiem. Zachowanie dziecka jest sprzeczne, np. podczas zbliżania się do opiekuna, jednocześnie maluch unika kontaktu wzrokowego. W przypadku pocieszania dziecka, ono zbliża się, równocześnie utrzymując dystans.

Jak zachowują się dzieci z reaktywnym zaburzeniem przywiązania?

Dzieci dotknięte tym problemem często są przygnębione, przejawiają wyraźne zaburzenia emocjonalne, mają bardzo wysoki poziom lęku, jaki i również charakteryzują się wzmożoną czujnością. Czasami reaktywnym zaburzeniom przywiązania może towarzyszyć zahamowanie rozwoju.

Przyczyną powstawania tych zaburzeń jest najczęściej zaniedbywanie, maltretowanie dziecka. Jest to pokłosie całkowitego braku opieki nad pociechą lub nieprawidłową opieką przejawiającą się niereaktywnością rodzica na potrzeby psychiczne i fizyczne dziecka. Często takie dziecko jest karane, bite, maltretowane, a czasem nawet wykorzystywane seksualnie.

Zaburzenie to powinno być różnicowane z selektywnymi zaburzeniami przywiązania w dzieciństwie, z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (głównie z zespołem Aspergera, zaburzeniami hiperkinetycznymi oraz chorobą szpitalną u dzieci).

Selektywne zaburzenia przywiązania w dzieciństwie

Objawy selektywnego zaburzenia przywiązania ujawniają się w sytuacji stresowej (np. nieobecność opiekuna) i polegają one na szukaniu pocieszenia i komfortu u osób nieznajomych lub słabo znanych przez dziecko.

Zaburzenie to polega na tym, że dziecko słabo różnicuje interakcje społeczne w okresie niemowlęcym i czasem zdarza mu się "przylepiać" do osób, które nie są dziecku bliskie. Zdrowe dziecko jest selektywne względem źródła pocieszenia w trudnej sytuacji i będzie najpierw szukało ukojenia w opiekunie.

Dziecko może mieć podobne reakcje emocjonalne wobec członków rodziny/opiekunów, jak i nieznajomych. Często nawiązuje powierzchowne przyjaźnie z nowo poznanymi osobami, po czym szybko zmienia obiekt więzi.

Współtowarzyszą często temu zaburzenia zachowania i emocji, np. moczenie mimowolne, zanieczyszczenie bielizny kałem oraz zaburzenia lękowe.

Przyczyną występowania tych problemów jest najczęściej brak adekwatnych wczesnych więzi, czasem wynikających z wychowywania bez stałego opiekuna (np. wychowywania w domu dziecka, częsta zmiana rodziny zastępczej).

Jak stworzyć dobrą więź z dzieckiem?

Nie ma uniwersalnej receptury, która odpowiadałaby na to kluczowe pytanie. Rozwój dziecka przebiega prawidłowo pod warunkiem, że dzieci czują się zaopiekowane, kochane i bezpieczne.

Zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju mózgu, pewności siebie, zdolności społecznych, umiejętności nawiązania zdrowych relacji.

Jak budować dobrą relację z dzieckiem?

Oto kilka porad:

  1. Staraj się zwracać uwagę na to, co robi dziecko.

    Gdy małe dziecko gestykuluje, gaworzy, płacze lub bawi się, to staraj się odpowiedzieć kontaktem wzrokowym, uśmiechem, gestem, przytuleniem lub słowami. Dziecko dostaje wtedy informacje, że zwracasz na nie uwagę. Pomaga to również budować dziecku połączenia neuronalne wspierające komunikację oraz umiejętności społeczne.

  2. Przytulaj dziecko.

    Kontakt fizyczny pozwala zbliżyć się do dziecka na wiele różnych sposobów. U starszych dzieci może pomóc radzić sobie ze stresem, z trudnymi emocjami dziecka. Ponadto podczas przytulania wydzielana jest oksytocyna - znana również jako hormon miłości.

  3. Bądź uważny wobec potrzeb dziecka.

    Pomagaj w potrzebach fizjologicznych dziecka, takich jak karmienie, zmiana pieluchy, pomoc w zasypianiu, ale również w potrzebach emocjonalnych.

  4. Rozmawiaj z dzieckiem.

    Okazuj zainteresowanie tym, co chce Ci opowiedzieć Twój maluch. Nawet jeżeli dziecko jeszcze nie mówi, to Ty możesz mówić do niego.

  5. Bawcie się!

    Poprzez wspólną zabawę pokazujesz dziecku, że możecie razem miło spędzać czas oraz podkreślasz fakt, że jest ono dla Ciebie ważne. Podczas wspólnej zabawy pamiętaj, by poświęcić dziecku całą swoją uwagę, staraj się unikać np. scrollowania telefonu czy wykonywania innych czynności, które mogłyby rozpraszać Twoją uwagę od dziecka.

Co zrobić, gdy podejrzewasz depresję u dziecka?

Jeśli podejrzewasz depresję u dziecka, skontaktuj się z lekarzem. Na wizytę u psychiatry nie potrzebujesz skierowania. Możesz skorzystać też z pomocy dostępnej przez telefon:

  • Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji (środa, czwartek 17:00-19:00) tel. 22 594 91 00, koszt zgodnie ze stawką operatora,

  • Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży (czynny 24 h) tel. 116 111.

Bibliografia

Prof. dr hab. med. Irena Namysłowska, "Zaburzenia przywiązania", dostępny online, [dostęp 04.12.2023],

https://podyplomie.pl/psychiatria/16808,zaburzenia-przywiazania

Wikipedia, "Depresja Anklityczna", dostępny online, [dostęp 04.12.2023],

https://pl.wikipedia.org/wiki/Depresja_anaklityczna

Unicef, "Co należy wiedzieć o więzi między rodzicem a dzieckiem", dostępny online, [dostęp 04.12.2023],

https://unicef.pl/co-robimy/aktualnosci/dla-rodzicow/co-nalezy-wiedziec-o-wiezi-miedzy-rodzicem-a-dzieckiem

Medical News Today, "What to know about anaclitic depression", dostępny online, [dostęp 07.12.2023],

https://www.medicalnewstoday.com/articles/anaclitic-depression-causes-symptoms-and-more

Inni czytali również

Trittico XR - E-recepta - recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania
Trittico XR - E-recepta - recepta online z konsultacją | cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Trittico XR to produkt leczniczy w postaci tabletek doustnych, znajdujący zastosowanie w leczeniu depresji.

Charakterystyka produktów leczniczych
25.03.2024
Jak leczyć depresję dwubiegunową? Czym jest ChAD?
Jak leczyć depresję dwubiegunową? Czym jest ChAD?

Depresja dwubiegunowa jest chorobą o podłożu psychicznym, w dzisiejszych czasach coraz częściej diagnozowaną. Jest wymieniana jako druga (co do częstości) przyczyna niezdolności do pracy z powodów psychiatrycznych. Jakie są przyczyny depresji dwubiegunowej? Jak wygląda jej diagnozowanie i leczenie?

Artykuł
27.03.2024
Depresja lekooporna - u kogo może wystąpić i jakie są metody leczenia?
Depresja lekooporna - u kogo może wystąpić i jakie są metody leczenia?

Depresja jest chorobą, która powoli staje się epidemią XXI wieku. Coraz więcej ludzi doświadcza problemów ze zdrowiem psychicznym, co stało się jeszcze bardziej widoczne podczas pandemii COVID-19. Współczesna medycyna oferuje wiele skutecznych metod leczenia depresji - głównymi filarami są farmakoterapia oraz psychoterapia.Jednak zdarzają się pacjenci, którzy nie reagują na standardowe leczenie przeciwdepresyjne - w takim przypadku do opisania ich schorzenia używa się pojęcia "depresja lekooporna" lub "depresja oporna na leczenie". W poniższym artykule przyjrzymy się, u kogo może wystąpić depresja lekooporna i możliwym strategiom jej leczenia.

Artykuł
09.02.2024
Konsultacja z E-receptą za 49.99 ZŁ Tylko w najnowszej aplikacji!