Ostry ból gardła przy przełykaniu – przyczyny, objawy i leczenie

Ostry ból gardła przy przełykaniu może pojawić się przy okazji toczących się procesów zapalnych w obrębie gardła czy migdałków podniebiennych, np. bakteryjne zapalenie gardła (angina paciorkowcowa), mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie gardła czy herpangina (zakażenie enterowirusami). Przyczyniać się do powstania bólu mogą także urazy w obrębie gardła lub przełyku, nasilony refluks żołądkowo-przełykowy czy zapalenie ucha środkowego. W celu złagodzenia bólu warto zastosować odpowiednie leki - zarówno bez recepty, jak i na receptę, np. Octeangin, Ospen 1000, Ospen 1500.

Przyczyny bólu gardła przy przełykaniu

Najczęstszą przyczyną bólu gardła są infekcje, głównie wirusowe (wirusowe zapalenie gardła), rzadziej bakteryjne (bakteryjne zapalenie gardła). Zapalenie gardła o etiologii wirusowej może towarzyszyć przeziębieniu. Śluzówka gardła jest wtedy zaczerwieniona, jednak nie występują wtedy żadne naloty na migdałkach. Do leczenia infekcji wirusowej wystarczy leczenie objawowe, a choroba ustępuje po około 6-7 dniach.

Bakteryjne zapalenie gardła najczęściej wynika z infekcji bakterią o nazwie paciorkowiec. Dokładniej chodzi o dobrze znaną anginę paciorkowcową, objawiającą się silnym bólem gardła (szczególnie przy przełykaniu śliny), obrzękiem i nalotem dotyczącym migdałków podniebiennych, a także wysoką gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych z przodu szyi. Infekcja rozwija się szybko, bo w ciągu 2-3 dni i wymaga zastosowania antybiotyku (przez 7-10 dni).

Dolegliwości bólowe może powodować także oparzenie gorącym jedzeniem czy obecność ciał obcych w gardle. Przykładowo ości lub inne ostro zakończone kawałki jedzenia mogą uszkodzić śluzówkę gardła i prowadzić do powstania stanu zapalnego, powodującego ból. Również refluks żołądkowo-przełykowy, polegający na cofaniu się kwaśnej treści z żołądka do przełyku, może sięgać wyżej powodując podrażnienie błony śluzowej gardła.

Należy także pamiętać o rzadszych przyczynach, takich jak ropnie migdałków, ropnie zagardłowe czy nowotwory gardła. Tutaj dominuje zwykle jednostronny ból gardła przy przełykaniu.

Ból gardła po jednej stronie przy przełykaniu śliny

Istnieje wiele przyczyn jednostronnego bólu gardła przy przełykaniu. Jedną z nich może być ostre zapalenie ucha środkowego, występujące szczególnie u dzieci. Czynnikami, które predysponują do rozwoju infekcji są: zaburzenia funkcji trąbki słuchowej, refluks żołądkowo-przełykowy czy zaburzenia odporności. Pulsujący ból ucha może promieniować wzdłuż trąbki słuchowej i być przyczyną bólu gardła.

Kolejną z przyczyn mogą być afty, czyli drobne owrzodzenia śluzówki jamy ustnej, jak i gardła. Obecność afty na błonie śluzowej wywołuje silny ból podczas przełykania śliny. Do powstawania aft mogą przyczyniać się choroby autoimmunologiczne czy zaburzenia odporności.

Spożywanie ostro zakończonych kawałków jedzenia, np. ości ryb, może spowodować uszkodzenie błony śluzowej po jednej stronie gardła, wskutek czego rozwija się miejscowy stan zapalny, powodujący ból.

Poważniejsze stany związane z jednostronnym bólem gardła

Do poważniejszych stanów związanych z jednostronnym bólem gardła należy ropień okołomigdałkowy, będący najczęstszym powikłaniem anginy paciorkowcowej. W tkankach miękkich gardła gromadzi się treść ropna. Ponadto występuje ból, wysoka gorączka, a także szczękościsk. Konieczne jest w tym wypadku wdrożenie leczenia. Możliwe jest leczenie zapobiegawcze polegające na podawaniu antybiotyków lub leczenie chirurgiczne w osłonie antybiotyku, które polega na wykonaniu punkcji (nacięcia ropnia) i odessania treści ropnej.

Pamiętajmy, że nieustępujący po kilku dniach ból gardła po jednej stronie, a także uczucie ciała obcego w gardle może niestety sugerować rozwijający się proces nowotworowy (rak gardła środkowego, rak gardła dolnego, rak krtani), dlatego w takim wypadku konieczne jest jak najszybsze skonsultowanie się z lekarzem.

Ostry ból gardła przy przełykaniu bez gorączki

Ostry ból gardła przebiegający bez gorączki najczęściej wynika z infekcji wirusowej. Początkowo może to być jedyny objaw, a z upływem czasu dochodzą jeszcze katar czy stan podgorączkowy. Ból gardła może wynikać też z alergii, cofania się kwaśnej treści z żołądka (refluks żołądkowo-przełykowy) czy poparzenia śluzówki gardła przez gorące potrawy. Również przesuszenie śluzówek jamy ustnej i gardła może wywoływać dolegliwości bólowe.

Odynofagia, czyli ból przy przełykaniu stanowi bardzo często objaw alarmowy, mogący sugerować występowanie innych, poważniejszych schorzeń (np. choroby nowotworowe gardła czy przełyku).
Stąd konieczna jest konsultacja z lekarzem w przypadku utrzymującego się bólu przy przełykaniu.

Zobacz także: Zapalenie gardła - przyczyny, objawy, leczenie. Poradnik 2025

Przewlekły ból gardła - czym różni się od ostrego?

Przewlekły ból gardła różni się przede wszystkim czasem trwania. Podczas gdy ostry ból ustępuje zwykle do 10 dni, przewlekły ból trwa dłużej i może nawracać.

Przyczyną przewlekłego bólu gardła jest najczęściej przewlekłe zapalenie śluzówki gardła, wskutek narażenia na różne czynniki zewnętrzne, np. palenie papierosów, pyły, nadużywanie alkoholu, suche gorące powietrze, zawodowe nadużywanie głosu (nauczyciel, śpiewak) czy nagłe zmiany temperatur.

Nie należy też zapominać o stanach chorobowych, które mogą powodować przewlekły ból gardła. Należą do nich: przewlekły nieżyt nosa, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenia jelit (Choroba Leśniowskiego-Crohna predysponuje do rozwoju owrzodzeń na całej długości przewodu pokarmowego), przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych, skrzywienia przegrody nosowej.

Przewlekły ból gardła nie powinien być lekceważony przez pacjenta, gdyż może świadczyć o rozwoju nowotworu w obrębie gardła, przełyku czy krtani. Szybciej zdiagnozowana choroba pozwala na mniej radykalne leczenie (w przypadku raka krtani radykalne oznacza całkowite usunięcie krtani). Skierowanie do laryngologa można uzyskać u swojego lekarza rodzinnego.

Zobacz także: Uczulenie na truskawki - objawy, przyczyny i leczenie

Co na ból gardła przy przełykaniu?

W łagodzeniu bólu gardła możemy zastosować zarówno metody domowe, jak i farmakologiczne. Jednym z domowych sposobów na radzenie sobie z bólem gardła jest płukanie gardła roztworem soli kuchennej lub wody utlenionej. Oba roztwory mogą łagodzić dolegliwości i wspierać oczyszczanie śluzówki.

Kolejnym z domowych sposobów jest wykorzystanie syropu z cebuli, który nie tylko eliminuje bakterie, ale też stanowi źródło witaminy C, magnezu oraz cynku, dzięki czemu wspomagany jest także nasz układ odpornościowy.

W przypadku metod farmakologicznych dobrym pomysłem są leki dostępne bez recepty, np. Strepsils (pastylki do ssania), Tantum Verde (spray lub pastylki), Cholinex (pastylki do ssania), Septolete (pastylki do ssania). Działają one przeciwbólowo i antyseptycznie. Na silny ból gardła skuteczny może okazać się preparat Strepsils Intensive (pastylki do ssania), zawierający przeciwzapalny flurbiprofen.

Do leków dostępnych wyłącznie na receptę należy Octeangin, a także wszelkie antybiotyki przepisywane w celu eliminacji bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych, tj. Duracef, Ospen, Dalacin C.

Leki na ból gardła przy przełykaniu - recepta vs. bez recepty

Leki na receptę stosujemy praktycznie tylko i wyłącznie w przypadku infekcji bakteryjnej. Zaliczamy tu takie preparaty jak:

• Octeangin - zawiera oktenidynę, która wchodzi w reakcję z błoną komórkową bakterii, zaburzając jej czynność i w efekcie prowadząc do śmierci komórki bakterii. Nie ulega wchłanianiu przez śluzówkę jamy ustnej i gardła, dzięki czemu utrzymuje przez długi czas swoje działanie. Koszt w aptece wynosi ok. 23 zł;

• Antybiotyki tj. Ospen (penicylina fenoksymetylowa), Duracef (cefadroksyl) i Dalacin C (klindamycyna). Penicylina fenoksymetylowa to główny antybiotyk stosowany w leczeniu anginy paciorkowcowej (najpowszechniejsza infekcja bakteryjna gardła). Przyjmowana 2 razy na dobę przez 10 dni. Alternatywnie stosuje się cefadroksyl 1 g na dobę przez 7-10 dni, a w przypadku alergii na penicyliny klindamycynę 300 mg doustnie co 8 godzin przez 10 dni.

W przypadku infekcji wirusowej zalecane jest wyłącznie leczenie objawowe bólu gardła. Sprawdzonym wyborem są szeroko dostępne leki bez recepty (w formie pastylek do ssania lub sprayu), zawierające substancje działające antyseptycznie, przeciwbólowo, a czasami również przeciwzapalnie. Należą do nich:

• Strepsils,

• Strepsils Intensive (działa również przeciwzapalnie),

• Polopiryna Gardło (działa również przeciwzapalnie),

• Cholinex,

• Cholinex Intense,

• Tantum Verde,

• Neo-Angin,

• Septolete.

Diagnostyka odynofagii - kiedy udać się do lekarza?

Odynofagia to objaw alarmowy, z którym należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu wykluczenia nowotworu. Lekarz w trakcie badania w pierwszej kolejności ustala, czy przyczyna bolesnego przełykania znajduje się w jamie ustnej, gardle czy w przełyku.

Jeżeli przyczyna leży w fazie przedprzełykowej (jama ustna, gardło), występuje utrudnione formowanie kęsa pokarmowego, a także przesuwanie go w kierunku przełyku. Dotyczy to zarówno pokarmów płynnych, jak i stałych. Objawy towarzyszące to najczęściej suchy kaszel, łzawienie, wylewanie się pokarmu przez nos oraz krztuszenie się.

Odynofagia w fazie przełykowej objawia się uczuciem przeszkody podczas połykania (najpierw pokarmów stałych), rozpieraniem lub gnieceniem w klatce piersiowej, a także wymiotami i odkrztuszaniem.

W diagnostyce przyczyn odynofagii kluczową rolę odgrywają badania pomocnicze, które może zlecić lekarz. Należą do nich: badanie endoskopowe (pozwala pobrać wycinki do badania histopatologicznego czy uwidocznić owrzodzenia przełyku), RTG przełyku po podaniu kontrastu (diagnostyka zaburzeń motoryki przełyku, obecność ciał obcych czy uchyłków), manometria przełyku (zaburzenia czynnościowe dolnego zwieracza przełyku), pH-metria przełyku (wykluczenie choroby refluksowej).

Zobacz także: Katar sienny – przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Ból gardła i ucha - czy to powikłanie?

Ból gardła wynika najczęściej z rozwoju infekcji toczącej się w obrębie gardła. Zdarza się, że niewłaściwie leczona infekcja gardła może ulec powikłaniu do zapalenia ucha środkowego.

Bakterie, bo to one najczęściej przyczyniają się do rozwoju zapalenia ucha środkowego, przy nieodpowiednim leczeniu zapalenia gardła przechodzą drogą wstępującą przez trąbkę słuchową (stanowiącą połączenie gardła i ucha środkowego) do jamy bębenkowej. Tam powodują nadkażenie i rozwój zapalenia ucha środkowego, a sam ból może promieniować z ucha do gardła przez trąbkę słuchową.

Jakie komplikacje mogą wystąpić przy przewlekłym bólu gardła?

Przewlekły ból gardła w zależności od przyczyny może mieć odmienne następstwa. Mogą być to infekcje, uszkodzenia śluzówki czy nawet nowotwory.

W przypadku infekcyjnych komplikacji należy wspomnieć o takich stanach jak ropień okołomigdałkowy (nagromadzenie ropy w okolicach migdałków), zapalenie krtani lub tchawicy, zapalenie zatok przynosowych czy nawet infekcja dolnych dróg oddechowych.

Podrażnienie gardła lub uszkodzenie jego błony śluzowej może nastąpić w przypadku refluksowego zapalenia przełyku czy bliznowacenia tkanek gardła. W wyniku przewlekłego bólu gardła zaostrzyć może się także alergia.

Jednakże najważniejszym następstwem może być nowotwór gardła, krtani czy przełyku. Na początku występuje jedynie dysfagia, czyli utrudnione połykanie, ale później może pojawić się ból po jednej stronie gardła.

Zobacz także: Herpangina - przyczyny, objawy i leczenie. Ile trwa?

Ostry ból gardła przy przełykaniu - domowe sposoby

Istnieje wiele domowych sposobów, które mogą pomóc w eliminacji dolegliwości bólowych gardła. Do popularniejszych należą wszelkiego rodzaju płukanki. Roztwory, jakie możemy zastosować, to:

• roztwór soli (pomagający zmniejszyć obrzęk i działający przeciwbakteryjnie);

• woda z miodem i cytryną (działa nawilżająco i antybakteryjnie, ponadto witamina C zawarta w cytrynie wspiera odporność);

• roztwór rumianku (pomocny w łagodzeniu bólu, z dodatkowym działaniem przeciwzapalnym);

• napar z szałwii (działający przeciwzapalnie i antyseptycznie).

W łagodzeniu bólu gardła pomocny może okazać się także syrop z cebuli, mleko z miodem czy herbata z miodem i cytryną.

Nie zapominajmy też o możliwości wykonania domowych inhalacji. Inhalację na ból gardła można wykonać, stosując sól fizjologiczną lub dodając zioła o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym, takie jak rumianek, szałwia czy czarny bez. Aby ją przeprowadzić, należy nachylić się nad miską z gorącą wodą w odległości około 30 cm, nakryć głowę ręcznikiem i głęboko wdychać parę. Wilgotne powietrze zmniejsza obrzęk, nawilża drogi oddechowe i rozrzedza zalegającą wydzielinę.

Zobacz także: Czy wirusowe zapalenie gardła jest zaraźliwe? Jak uniknąć choroby?

Bibliografia

Inni czytali również

06.02.2025

Fanipos - eRecepta i eKonsultacja: opinie, cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Czytaj wpis

11.04.2025

Aknemycin Plus - eRecepta i eKonsultacja: opinie, cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Czytaj wpis

16.04.2025

Antykoncepcja a choroby tarczycy - na co warto zwrócić uwagę?

Czytaj wpis

03.02.2025

Aklief - eRecepta i eKonsultacja: opinie, cena, dawkowanie, przeciwwskazania

Czytaj wpis